|
Voedsel-Economisch Bericht
|
Kies een thema
Consumptiepatroon - Levensmiddelen
|
Uitgaven aan voedsel
|
| 8-12-2025 |
In 2024 bedroegen de totale consumptieve uitgaven van Nederlandse huishoudens circa 486 mld. euro, waarvan bijna 62 mld. euro werd besteed aan voedingsmiddelen en dranken. Daarmee vormden deze uitgaven 12,7% van de totale consumptieve bestedingen aan goederen en diensten in dat jaar.
De consumptie van huishoudens omvat de bestedingen van consumenten in de detailhandel (zoals supermarkten, speciaalzaken, markten, internetwinkels en non-foodwinkels) en via directe verkoop. Uitgaven aan voeding in horeca en recreatie vallen onder de bestedingen aan diensten en worden daarom niet meegeteld in het aandeel van voedingsmiddelen en dranken binnen de totale consumptieve bestedingen. Volgens andere bronnen bedraagt de omzet van eten en drinken in deze horeca- en recreatiekanalen ruim 22 mld. euro.
|
Consumptieve bestedingen van huishoudens a (mld. euro) b , 2020-2023 |
| Totaal consumptieve bestedingen aan goederen en diensten | 383 | 435 | 470 | 486 | | | Voedingsmiddelen en dranken c | 52 | 56 | 61 | 62 | | | Aandeel (%) voedingsmiddelen en dranken | 13,5 | 12,9 | 12,9 | 12,7 | |
Stabiel aandeel voeding in consumptie, met tijdelijke uitschieters door corona en inflatie
De consumptieve bestedingen aan voedingsmiddelen en alcoholische en alcoholvrije dranken stijgen doorgaans met 2 tot 4% per jaar. Hierop vormden de coronaperiode (2020-2021) en de inflatieperiode (2022-2023) een uitzondering, met respectievelijk een relatief lage en een relatief hoge stijging. Tussen 2023 en 2024 zijn de consumentenprijzen van voedsel in de detailhandel met circa 2 à 3% toegenomen (CBS, 2024f). Dit percentage is vergelijkbaar met de groei van de bestedingen aan voedingsmiddelen en dranken in dat jaar.
Het aandeel van voedingsmiddelen en (alcoholische en alcoholvrije) dranken in de totale consumptieve bestedingen is met ruim 12 tot 13% relatief stabiel gebleven. Alleen tijdens de coronajaren 2020 en 2021 lag dit aandeel 1 à 2 procentpunten hoger, als gevolg van een daling in de totale bestedingen en een toename in de uitgaven aan voeding en dranken.
Aandelen verschillende voedingsmiddelen stabiel
In 2024 werd het meest uitgegeven aan kruidenierswaren, waaronder koffie, thee, suiker en andere lang houdbare voedingsmiddelen, goed voor 25% van de bestedingen aan voedingsmiddelen en dranken. Kruidenierswaren worden gevolgd door aardappelen, groenten en fruit (samen 18%) en vlees en vleesproducten (samen 15%) (zie figuur).
De verdeling van bestedingen over productgroepen is door de jaren heen relatief stabiel gebleven. Toch is sinds 2010 een beperkte stijging zichtbaar in het aandeel van zowel kruidenierswaren als de gezamenlijke groep aardappelen, groenten en fruit. Deze stijging van enkele procentpunten ging ten koste van andere productgroepen zoals vis, dranken, brood en broodproducten, gebak en banket, en vlees- en vleesproducten.
Een op de vijf euro voedseluitgaven besteed aan voedsel met duurzaamheidskeurmerk
In 2023 en 2024 had 21% van de consumentenuitgaven aan voedsel in supermarkten, de foodservice en gespecialiseerde winkels (zoals natuurwinkels en biologische supermarkten) betrekking op producten met een zichtbaar duurzaamheidskeurmerk dat onafhankelijk wordt gecontroleerd (zie figuur).Het gaat hierbij om keurmerken zoals ASC, Biologisch, Beter Leven, Fairtrade, MSC, On the Way to PlanetProof, Rainforest Alliance, SRP (vanaf 2022), en Vrije Uitloop. Deze worden sinds 2009 gemonitord (Logatcheva en Herceglic, 2025).
In 2024 werd circa 14,3 mld. euro besteed aan voedsel met deze keurmerken, een stijging van 4% ten opzichte van 2023. Deze toename is deels toe te schrijven aan prijsstijgingen. Daarnaast nam het verkochte volume van voedsel met een keurmerk licht toe (+1%), terwijl het totale verkochte volume van alle voedsel stabiel bleef tussen 2023 en 2024 (Logatcheva en Herceglic, 2025).
Van de genoemde keurmerken zijn ASC, MSC, Rainforest Alliance, Biologisch (inclusief EKO en Demeter), Beter Leven (1 ster voor zuivel, 2 en 3 sterren), Fairtrade, On the Way to PlanetProof en SRP door Milieu Centraal in 2022-2025 aangemerkt als Topkeurmerken. Aan voedsel met deze Topkeurmerken werd in 2024 circa 9,6 mld. euro uitgegeven (Logatcheva en Herceglic, 2025). In 2025 heeft Milieu Centraal een nieuwe beoordeling gemaakt met als resultaat een nieuwe set Topkeurmerken. De gegevens voor de bestedingen aan deze nieuwe set zijn nog niet bekend.
Het overgrote deel van de bestedingen aan voedsel met minimaal één van de onderzochte duurzaamheidskeurmerken vond plaats in supermarkten: circa 12,1 mld. euro in 2024 (ongeveer 85%). In dit afzetkanaal groeide het aandeel van voedsel met een keurmerk in de totale voedselbestedingen van 8% in 2013 naar 17% in 2024 (Logatcheva en Herceglic, 2025).
Sterke groei keurmerkvoeding bij vlees en dranken, daling bij zuivel
Er zijn duidelijke verschillen tussen productgroepen en jaren in de ontwikkeling van bestedingen aan voedsel met de onderzochte duurzaamheidskeurmerken. Veranderende consumentenvoorkeuren en de beschikbaarheid van gecertificeerde grondstoffen zorgen voor dynamiek in vraag en aanbod. Grote verschuivingen worden vaak veroorzaakt door de introductie of bredere toepassing van een duurzaamheidskeurmerk binnen een specifieke productgroep, evenals door keuzes van retailers om een gehele productgroep onder keurmerk aan te bieden. Voorbeelden hiervan zijn het aanbieden van al het verse varkens- en pluimveevlees in supermarkten met minimaal één ster van het Beter Leven keurmerk, of het volledige huismerkassortiment koffie, thee en chocolade met het Rainforest Alliance-keurmerk.
In 2024 zijn de bestedingen aan voedsel met een duurzaamheidskeurmerk in de meeste productgroepen toegenomen. Een uitzondering is zuivel, waar sprake is van een daling van 6% (zie figuur 4.5). De sterkste stijging werd gerealiseerd bij dranken (+14%) en bij vlees en vleeswaren (+7%). Een belangrijke ontwikkeling is dat de meeste Nederlandse supermarkten in 2024 zijn overgestapt op pluimveevlees met ten minste één ster van het Beter Leven keurmerk.
Het aandeel van voedsel met een keurmerk binnen de totale bestedingen per productgroep laat eveneens een wisselend beeld zien, waarbij eieren de productgroep vormen met het hoogste aandeel producten met een keurmerk. In de loop der jaren verandert dit aandeel binnen de productgroepen. In 2024 is het aandeel gedaald bij zuivel (van 21% naar 20%) en relatief het sterkst gestegen bij vis (van 59% naar 62%) (zie figuur).
Sterke hernieuwde groei biologisch keurmerk
Binnen de bestedingen aan voedsel met een duurzaamheidskeurmerk werd in 2024 het meest uitgegeven aan Beter Leven (5,3 mld. euro), Rainforest Alliance (3,3 mld. euro) en Biologisch (2,0 mld. euro) (zie figuur). Rainforest Alliance en Biologisch zijn bovendien de grootste Topkeurmerken. Het Biologisch-keurmerk is het Europese keurmerk waarvan de uitgangspunten zijn vastgelegd in EU-wetgeving voor de landbouw. Nederlandse consumenten gaven in 2024 circa 2,0 mld. euro uit aan voedselproducten met dit keurmerk. Na een jarenlange groeitrend, met uitzondering van de coronaperiode, is in 2022, 2023 en 2024 opnieuw een stijging van 10 à 11% in de bestedingen aan biologische voeding zichtbaar. Waar deze groei in 2022 en 2023 grotendeels gelijkliep met de inflatie, werd de groei in 2024 voor het eerst weer gedreven door een toename in volume. Het aandeel biologische voeding in de totale voedselbestedingen blijft desondanks al geruime tijd stabiel rond de 3% (Logatcheva en Herceglic, 2025).
|
| Referenties |
Deze tekst is afkomstig uit de publicatie Staat van Landbouw, Visserij, Voedsel en Natuur 2025. (Jellema et al., 2025); Rapport 2025-123.
|
Meer informatie |
 | Toelichting indicator |
| Onderwerp omschrijving |
| Beleidsinformatie |
| Archief |
|
naar boven
 | Loading… |
|
|