|
Kies een indicator
|
Deze informatie voor andere sectoren
|
Aardappel
Van tarwe naar brood
Van rundvee naar rundvlees
Van varkens naar varkensvlees
Van vleeskuiken naar pluimveevlees
Eieren
Van melk naar melk en zuivel
Producten per schakel
Groenten
Fruit
|
|
Alles over
|
-
No data for this filter criteria
|
|
No data for this filter criteria
|
|
No data for this filter criteria
|
|
No data for this filter criteria
|
|
|
Actuele voedselprijzen - Aardappel
|
Sterk dalende af-boerderijprijzen worden zichtbaar in de consumentenprijzen, producentenprijzen blijven stabiel
|
28-1-2026
|
De consumentenprijsindex (CPI) van aardappelen is in november 2025 uitgekomen op 116 punten (2020=100). Dat is bijna een procentpunt lager dan in september 2025 en 8% lager dan in november 2024. De prijsindex van de verwerkende industrie (PPI) is redelijk stabiel en kwam in november 2025 uit op 162 punten, iets hoger dan in september 2025 (161 punten) en nagenoeg gelijk aan het prijsniveau van november vorig jaar. De prijsindex af boerderij (API) is verder gedaald in november naar 76 punten, een daling van circa 13% ten opzichte van september 2025 en een forse daling van 58% ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar, toen de prijsindex af boerderij op 183 punten stond.
|
Prijsontwikkeling
De consumentenprijsindex van aardappelen is in november 2025 uitgekomen op 116 punten (2020=100). Dat is bijna een procentpunt lager dan in september 2025 en 8% lager dan in november 2024. Daarmee lijken de sterk dalende af-boerderijprijzen nu ook doorberekend te worden in de consumentenprijs. De CPI komt voor het eerst sinds begin 2023 weer onder de 117 punten uit, maar ligt nog altijd hoger dan het niveau ten tijde van de coronacrisis. De dalende trend die normaliter zichtbaar is na de oogst in juli-augustus doordat er op dat moment nieuw aanbod op de markt komt, is in 2025 groter dan de twee jaar hiervoor door de hoge oogstopbrengsten dit jaar. De daling in de CPI is echter beperkt ten opzichte van de daling in de af-boerderijprijs. In het algemeen geldt dat de CPI de trend in af-boerderijprijzen volgt met een kleine vertraging en een sterk gedempt effect doordat de meeste aardappelen op contract worden verkocht.
De prijsindex af boerderij is in november verder gedaald naar 76 punten, een daling van ruim 13% ten opzichte van september 2025 (88 punten) en een forse daling van 58% ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar, toen de prijsindex af boerderij op 183 punten stond. Dit is het laagste niveau sinds eind 2020/begin 2021, toen de prijzen ook flink onder druk stonden als gevolg van de coronapandemie. Destijds was de prijs van aardappels laag als gevolg van een forse afname van de vraag door de sluiting van horeca, catering, bedrijfskantines en evenementen enerzijds en een groot aanbod door een recordoogst in Nederland, België en Frankrijk anderzijds. In 2025 was er opnieuw een zeer goede aardappeloogst in tegenstelling tot afgelopen twee jaren. De hoge oogstopbrengsten zijn een gevolg van een recorduitbreiding van het aardappelareaal, voornamelijk in Frankrijk en Duitsland. Door de zonnige nazomer zijn de aardappelen goed gegroeid en vlot geoogst. De afzetmogelijkheden zijn echter beperkt door een tegenvallende internationale vraag als gevolg van concurrentie vanuit China en India, die hun eigen fritesproductie en -export sterk hebben opgevoerd. Dit leidde tot zeer lage aardappelprijzen op de vrije markt, waardoor veel aardappels een bestemming als veevoer krijgen of in biogasinstallaties belanden. Ook leidt dit tot lagere contractprijzen voor 2026. Er zijn nog veel aardappels in voorraad dus de vraag naar nieuwe aardappels is beperkt en de markt zal voorlopig nog wel even uit balans blijven, is de verwachting van de Verenigde Telers Akkerbouw (VTA).
De producentenprijsindex blijft stabiel met 162 punten in november 2025. Dit is een beperkte stijging ten opzichte van september en is nagenoeg gelijk aan dezelfde maand vorig jaar. Het huidige prijsniveau ligt nog steeds beduidend hoger ten opzichte van de jaren voor 2023. De reden dat de lage telersprijzen niet direct doorberekend worden in een lagere producentenprijs, is dat veel telers op contract hun aardappelen leveren aan de verwerkende industrie en deze prijzen doorgaans voor de start van het nieuwe seizoen worden afgesproken. Bovendien spelen de kosten van de verwerking een grotere rol in de PPI dan de inkoop van aardappels. De productiekosten, zoals die voor pootgoed en machineonderhoud, die sinds de coronacrisis zijn toegenomen, zullen naar verwachting niet snel afnemen. De verwachting is dan ook dat de industrieprijs redelijk stabiel zal blijven op dit hogere prijsniveau. De komende maanden zal duidelijk worden wat de nieuwe contractprijzen voor invloed hebben op de PPI.
De aardappelverwerkende industrie verwerkte over de afgelopen 12 maanden (november 2024 – november 2025) ruim 3,8 miljoen ton aardappelen, zo blijkt uit de verwerkingscijfers die de Vereniging voor de Aardappelverwerkende industrie publiceerde. Dit is nagenoeg gelijk aan het niveau van dezelfde periode vorig jaar. Voor de maand november geldt dat 2025 een forse daling toont ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar: slechts 288.000 ton ten opzichte van 327.000 ton in november 2024. Dit is ook het laagste niveau voor november sinds coronajaar 2020.
Keten
-Akkerbouwbedrijven
Het aantal bedrijven dat consumptieaardappelen teelt, varieert tussen de 6.500 en 7.000 (CBS). Mede vanwege de noodzakelijke vruchtwisseling verbouwen de aardappeltelers ook andere gewassen. Zij produceren jaarlijks gemiddeld 3,7 miljoen ton consumptieaardappelen. Consumptieaardappelen worden gepoot in het voorjaar en geoogst vanaf juni tot november. Aardappelen worden direct na de oogst afgeleverd of op de boerderij in bewaarplaatsen bewaard en op afroep geleverd. Aardappelen kunnen afhankelijk van ras en kwaliteit tot aan juni-juli bewaard worden, maar bewaren leidt tot gewichtsverlies en soms ook kwaliteitsverlies.
-Industrie en handel
Het aantal bedrijven dat verse aardappelen voor de tafelaardappel markt bewerkt (sorteert, wast, verpakt) neemt af en ligt op circa 60 (NAO, 2021). De 5 à 8 grotere verpakkingsbedrijven hebben een belangrijk deel van de binnenlandse handel in handen. Daarnaast zijn er ook telers die zelf wassen, verpakken en soms ook transporteren.
Binnen de verwerkende industrie van consumptieaardappelen (niet-tafelaardappelen) zijn er vier grotere bedrijven die 95% van het volume verwerken. Ze opereren mondiaal en hebben meerdere productielocaties in binnen- en buitenland. De aardappelverwerkende industrie verwerkt 65% van de Nederlandse consumptieaardappelen. Dat is twee derde van het totaal van de ca. 4 miljoen ton aardappelen die de industrie verwerkt. Een derde deel wordt geïmporteerd.
-Afzet
Van de niet-tafelaardappelen uit het segment consumptieaardappelen wordt ongeveer 85% van de aardappelproducten (voornamelijk friet) diepgevroren geëxporteerd, circa 70% binnen Europa en 30% buiten de EU (Vereniging voor de Aardappelverwerkende Industrie, VAVI). De voortdurende groei van de export naar onder andere Azië maakt dat verwerkende bedrijven hun capaciteit uitbreiden.
Het grootste deel van de Nederlandse aardappelconsumptie bestaat uit verwerkte aardappelproducten, veelal diepvriesproducten. Een klein deel van de aardappelconsumptie is de consumptie van de ‘tafelaardappel’, die zonder verwerking (met uitzondering van bewerking in de vorm van sorteren, wassen en verpakken) wordt verkocht. Het aandeel van de consumptie van de tafelaardappel wordt de laatste jaren steeds kleiner doordat consumenten steeds minder vaak en kleinere hoeveelheden verse aardappelen kopen. Naar schatting ligt het niveau nu op ca. 275.000 ton per jaar. Ca. 80% van deze consumptie wordt gekocht in de supermarkt. De verkoop van verpakte koelverse aardappelproducten in supermarkten ligt op 60.000 ton per jaar, wat overeenkomt met 95% van de totale verkopen van dit producttype.
Een klein deel van de binnenlandse behoefte aan tafelaardappelen bestaat uit import die vooral plaatsvindt in het vroege voorjaar als de binnenlandse voorraden opraken of kwalitatief minder worden. Deze geïmporteerde vroege tafelaardappelen komen uit zuidelijke lidstaten zoals Spanje, Portugal, Italië en Malta.
Prijsvorming
Tafelaardappelen worden voor het grootste deel verhandeld op de vrije markt of spotmarkt. De consumentenprijs van tafelaardappelen volgt de prijsontwikkeling in de aardappelmarkt af boerderij. In de CPI zijn de uitslagen zijn kleiner. Dit komt doordat de aardappel maar een deel van de consumentenprijs vormt.
Verwerkte aardappelen worden veelal geleverd op contractbasis. Om een belangrijk deel van hun grondstofvoorziening zeker te stellen, bieden verwerkers en handelaren voorafgaand aan het teeltseizoen contracten aan. Ongeveer 75-80% van de aardappelen die de verwerkende industrie verwerkt, wordt vooraf gecontracteerd. De prijzen in deze contracten liggen dus vast en kunnen alleen wat stijgen door toenemende bewaarvergoedingen gedurende het afleverseizoen. Doordat verwerkers aardappelen op contract inkopen, kunnen ze relatief stabiele verkoopprijzen hanteren. Producentenprijzen zijn daardoor aanzienlijk minder volatiel dan de vrije af-boerderijprijzen.
Op de vrije markt worden naast tafelaardappelen ook de ‘overtonnen’ aardappelen (de aardappelen die boven de gecontracteerde volumes door de teler meegeleverd moeten worden) verhandeld. Op deze vrije markt worden de prijzen bepaald door vraag en aanbod in de belangrijkste aardappellanden in Noordwest-Europa: Nederland, Frankrijk, Duitsland en België. De spotmarktprijs kan heel volatiel zijn doordat een relatief klein deel van het geoogste volume via deze markt wordt verhandeld en daardoor oogstprognoses en slechte weersomstandigheden een vrij groot effect hebben op de prijsvorming op de vrije markt
|
| Referenties |
• Gegevens over de PPI 2012-heden van CBS Statline (Indices van laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens). Basisjaar in deze monitor is 2020.
• Gegevens over de gebruikte PPI 2005-2012 van CBS Statline. Basisjaar is 2020
• Gegevens over de gebruikte CPI 2000-heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens). Basisjaar in deze monitor is 2020
• Cijfers Af-boerderij zijn aan het begin van het nieuwe seizoen veelal ook voorlopige cijfers
|
Actuele voedselprijzen - Brood
|
Aanhoudende prijsdruk voor tarwe, broodprijzen stabiliseren op een hoger niveau
|
28-1-2026
|
De consumentenprijsindex (CPI) van brood en broodproducten is in november 2025 uitgekomen op 126 punten (2020=100). Dat is gelijk aan het prijsniveau van twee maanden geleden en bijna 1% lager dan in november 2024. De producentenprijsindex (PPI) is uitgekomen op 133 punten in november 2025. Het prijsniveau ligt daarmee circa 2% lager dan in september 2025 en circa 2% hoger dan het prijsniveau van november 2024. De prijsindex van tarwe af boerderij (API) in november 2025 steeg met bijna 3% ten opzichte van twee maanden daarvoor naar 98 punten, maar ligt ruim onder het niveau van november 2024 (116 punten).
|
Prijsontwikkeling
De consumentenprijsindex van brood en broodproducten is in november 2025 uitgekomen op 126 punten (2020=100). Dat is gelijk aan het prijsniveau van twee maanden geleden en bijna 1% lager dan in november 2024. De prijs voor brood in de winkel is de afgelopen maanden redelijk stabiel en blijft op het hogere prijsniveau liggen dat in 2023 is ingezet. De producentenprijsindex is uitgekomen op 133 punten in november 2025. Het prijsniveau ligt daarmee circa 2% lager dan in september 2025 en circa 2% hoger dan het prijsniveau van november 2024.
De consumenten- en producentenprijzen zijn op korte termijn weinig gevoelig voor veranderende telersprijzen. Deze stabiliteit is te verklaren doordat de industrie de grondstofvoorziening en de bijbehorende prijsrisico’s afdekt met contracten. De prijs van brood was dan ook vrij stabiel en lag lang rond de 100 punten tot eind 2021. Sinds begin 2022 is dit veranderd en zijn de prijzen gaan stijgen als gevolg van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Door de oplopende grondstof- en energieprijzen en hogere personeelskosten zijn de productiekosten in de bakkerijen de afgelopen jaren gestegen. Dit betekent een stijging van 29% sinds begin 2022 en een stijging van ruim 9% sinds begin 2023. De afgelopen maanden lijken de consumentenprijsindex en producentenprijsindex te stabiliseren op dit hogere prijsniveau. De producentenprijs laat nog een kleine opwaartse trend zien sinds begin 2024 en in juli-augustus 2025 bereikte de PPI zelfs een recordhoogte van ruim 136 punten. De afgelopen maanden is dit prijsniveau weer ligt gedaald tot 133 punten.
Sinds de recordhoogte van 207 punten in juli 2022 als gevolg van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne is de tarweprijs weer gedaald. In november 2025 stond de API op 98 punten. Dit is 3% hoger dan het prijsniveau in september 2025 en circa 16% lager dan in november 2024. Tussen maart 2024 en maart 2025 lag het prijsniveau hoger door tegenvallende graanoogsten als gevolg van een nat voor- en najaar in seizoen 2024-2025 in Europa. Dit jaar had de tarweoogst in (West-)Europa meer te vrezen van de aanhoudende droogte, maar dit lijkt mee te vallen. De International Grains Council (ICG) heeft in januari 2026 een prognose afgegeven van 144 miljoen ton, een recordoogst sinds 2021. Ter vergelijking, dit was vorig jaar 120 miljoen ton tarwe. De totale aanbodprognose in de EU is 161 miljoen ton (inclusief 7 miljoen import), waarvan 49 miljoen ton wordt gebruikt voor voedsel, bijna 10 miljoen ton voor de industrie, 48 miljoen ton voor diervoeder, en 31 miljoen ton wordt geëxporteerd. De eindvoorraad wordt geraamd op 17 miljoen ton, aldus de Grains Market Report van de ICG. De dalende prijzen zijn het gevolg van de hoge tarweopbrengsten.
Wereldwijd ligt de productieraming voor seizoen 2025/2026 op 842 miljoen ton (+13 miljoen ton ten opzichte van de raming in november 2025). Tarwevoorraden worden geraamd op 1.102 miljoen ton en eindvoorraden op 278 miljoen ton tarwe, aldus het WASDE-rapport van januari (USDA). Dit is voor het eerst in 5 jaar tijd dat de prognose voor de eindvoorraad hoger is dan het jaar daarvoor. De prognose voor de wereldwijde tarweconsumptie stijgt naar 824 miljoen ton, met name als gevolg van een hoger tarwegebruik voor diervoeder en resterend gebruik in Rusland, Kazachstan en de Europese Unie.
Op basis van bovenstaande cijfers met hogere wereldvoorraden is de verwachting dat er de prijsdruk op de tarwe/graanmarkt zal aanhouden. Echter, de geopolitieke spanningen kunnen een groot effect hebben op de wereldhandel in graan en het tij ook weer keren als er crises ontstaan die direct invloed hebben op de tarwevoorraden en handel.
Keten
De keten van brood omvat 6 ketenschakels tot aan consumptie. De eerste stap in de keten is de teelt van graan of tarwe. Vervolgens wordt de tarwe tot meel gemalen in maalderijen die de baktarwe kopen via de wereldmarkt, rechtstreeks van boeren of collecteurs of via termijnmarkten. De maalderij brengt haar meel naar industriële of ambachtelijke bakkerijen die het daarna laten verpakken en distribueren naar de retail of foodservice partijen zoals supermarkten, speciaalzaken en cateringorganisaties.
-Akkerbouwbedrijven
Het merendeel van de ruim 1 miljoen ton tarwe die jaarlijks door ca. 5600 Nederlandse akkerbouwers (CBS, 2023) wordt geproduceerd, is zachte tarwe. Deze is minder geschikt als baktarwe en wordt grotendeels benut als veevoer. Slechts ongeveer 100.000 ton van het in Nederland geproduceerde graan - vooral tarwe - wordt verwerkt door de Nederlandse maalindustrie.
-Industrie
De brood- en deegwarenindustrie bestaat uit brood- en banketbakkerijen, de banket- en koekindustrie en de deegwarenindustrie. Er zijn inmiddels ruim 4300 brood- en banketbakkerijen in Nederland, ook wel warme bakkers genoemd (CBS, 2023). Dit is een behoorlijke stijging ten opzichte van het jaar 2007 (start van de CBS-reeks) toen het er nog ca. 2500 waren. Industriële bakkerijen produceren het brood voor de supermarkten. Het volume dat zij produceren is groot, maar hun aantal is klein en de markt is geconcentreerd. Twee Nederlandse industriële bakkerijen produceren 40 tot 60% van het brood en banket. Meel wordt vaak rechtstreeks gekocht bij maalderijen. Tot 2018 was Meneba de grootste maalderij in Nederland met een marktaandeel van 65%. In 2018 is Meneba overgenomen door het Belgische Dossche Mills, een van de grootste maalderijen van Europa. Daarnaast kent Nederland twee middelgrote maalderijen en een aantal kleinere. De maalderijen importeren gezamenlijk rond de 80% van de tarwe, voornamelijk uit Frankrijk en Duitsland. De top vijf leveranciers van bakkerijgrondstoffen (in willekeurige volgorde) zijn Zeelandia, Beko, Koopmans Meel, Meneba/Dossche Mills en Bakeplus.
-Afzet
Hoewel warme bakkers in populariteit groeien, wordt het merendeel van het brood, ruim 80%, nog altijd verkocht in de supermarkten.
Prijsvorming
Ten opzichte van de prijzen af boerderij zijn de consumentenprijzen en producentenprijzen stabiel. Industriële bakkerijen hebben vaak langlopende relaties met supermarkten, door de complexiteit van het productieproces en de specificaties van hun afnemers. Soms worden meerjarige contracten opgesteld. Prijzen worden daarin niet vastgelegd. De grondstoffen bestaan behalve uit meel, uit ingrediënten als oliën en vetten, suiker, eieren, en enzymen of halffabricaten (mixen) en broodverbetermiddelen. Ook prijsontwikkelingen in deze ketens beïnvloeden de producentenprijs. De beurs van Rouen is een belangrijk ijkpunt voor de prijs waarvoor industriële bakkerijen tarwe inkopen. Zij stellen contracten op met maalderijen om hoeveelheden af te dekken. De graanprijs af boerderij fluctueert van jaar tot jaar en is sterk afhankelijk van de vraag- en aanbodontwikkelingen op de mondiale markt. Het weer heeft grote invloed. De graanprijs bestaat uit een basisprijs en toeslagen voor kwaliteit.
|
| Referenties |
- Gegevens over de PPI 2012-heden van CBS Statline (Indices van laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens). Basisjaar in deze monitor is 2020.
- Gegevens over de gebruikte PPI 2005-2012 van CBS Statline. Basisjaar in deze monitor is 2020.
- Gegevens over de gebruikte CPI 2000-heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens). Basisjaar in deze monitor is 2020.
|
Meer informatie |
 | Toelichting indicator |
| Thema omschrijving |
| Beleidsinformatie |
| Archief |
|
Naar boven
 | Loading… |
|
|