| Productiewaarde primaire sector - Land- en tuinbouw |
Productiewaarde bijna 2,0% hoger
|
15-12-2025
|
De productiewaarde van de agrarische sector is in 2025 uitgekomen op 42 mld. euro, zo’n 2% hoger dan in 2024. Dit is vooral het resultaat van zowel een hoger productievolume als een gemiddeld verbeterde prijsontwikkeling. De ontwikkeling van de productiewaarde verschilt per sector. Zo steeg de productiewaarde van de rundveehouderij en de tuinbouw met respectievelijk ruim 11,5% en bijna 2,5%, maar daalde die van de intensieve veehouderij (-4%) en de akkerbouw (-7%).
|
Productiewaarde akkerbouw valt terug tot net boven de 6 miljard euro
De productiewaarde van de akkerbouw is in 2025, na de daling van vorig jaar, opnieuw gedaald met iets meer dan 7% tot 6,0 mld. euro. Het volume steeg nog wel sterk met gemiddeld zo’n 10,5%, maar de gemiddelde prijs wordt dit jaar ruim 16% lager geraamd. Het productievolume van granen, dat vorig jaar nog fors was gedaald, steeg met bijna 58%. Ook de productie van uien (+15%), aardappelen (+14%) en suikerbieten (+13%) steeg sterk. Alleen de productie van voedergewassen daalde licht met 1%. De productieomstandigheden waren in 2025 zeer gunstig: door de goede start van het voorjaar zijn er meer granen ingezaaid.
De consumptieaardappelen doen het dit jaar erg goed. Door het zonnige weer en gunstige temperaturen is er een bovengemiddelde oogst binnengehaald. Bij consumptieaardappelen is er 20% meer geoogst dan vorig jaar en was er een recordopbrengst.
Door deze goede oogsten stonden de prijzen van vrijwel alle akkerbouwgewassen sterk onder druk. De gemiddelde prijs voor granen daalde met 13,5%, voor suikerbieten met 19% en voor aardappelen het sterkst met 26,5%. Van met name consumptieaardappelen is er veel te veel aanbod en, door een recordoogst en areaaluitbreiding in de EU, ook een moeizame afzet. Hierdoor is de prijs ingestort en worden consumptieaardappelen afgezet als veevoer of zelfs niet verkocht.
Voedergewassen brachten in 2025 onder invloed van lagere productie (-1%) en lagere prijzen (-5%) zo’n 6% minder op. Voor zowel aardappelen en uien is hier gerekend met een gemiddelde prijs voor het kalenderjaar.
Toename productiewaarde tuinbouw
De productiewaarde van de tuinbouw is in 2025 met zo’n 2,5% gestegen tot ongeveer 14 mld. euro. Bij groenten nam de productie met bijna 10% toe, terwijl bij bloemen en planten de productie licht daalde, met -1%. In vorige jaren waren de hoge energiekosten de oorzaak van de lagere productievolumes en dalende arealen. Dit jaar wordt de daling bij bloemen vooral veroorzaakt door een lagere aanvoer van snijtulpen. De slechte bollenoogst gaf weinig bollen voor de afbroei, waardoor de snijbloemenproductie afnam. Bij de sierteeltsector (bloemen en plantmateriaal) ging de afname van de productie (-2,5%) samen met een afname van de prijs (-1%). Bij bloembollen nam de productie en de prijs in 2025 toe met respectievelijk +1% en +10%. Bij potplanten en boomkwekerijproducten was de productie lager (-1%). Alleen de perkplanten deden het wat betreft productie dit jaar beter (+3%).
Bij verse groenten nam het totale productievolume sterk toe, en werden daarnaast ook hogere prijzen (+3%) gerealiseerd. Bij tomaat stijgt de productiewaarde met 15% onder invloed van een 12% hoger volume en een 3% hogere prijs. Bij paprika daarentegen daalt de productiewaarde met 14,5% als gevolg van een 11% hoger volume en een 23% lagere prijs. De prijs voor komkommers bleef nagenoeg gelijk. De totale productiewaarde van fruit neemt af (-2%). Dit is de som van een lagere productie (-2,5%) en een iets hogere prijs (+0,5%). Met name de opbrengstprijs voor peren steeg (+3%), terwijl die van overig fruit juist daalde.
Hogere prijzen voor melk
De productiewaarde van de totale veehouderij is in 2025, ten opzichte van 2024, licht gestegen van 15,3 mld. euro tot 15,9 mld. euro. Bijna 60% van de productiewaarde komt voor rekening van de rundveehouderij (inclusief melk) en het overige deel voor de intensieve veehouderij, bestaande uit varkens, vleeskuikens en legpluimvee. Voor 2025 wordt een iets hogere productie bij melk geraamd (+1,5%). In 2024 was de productie lager als gevolg van een kleinere veestapel en vruchtbaarheidsproblemen door blauwtong onder melkvee, waardoor er minder melk werd geproduceerd. Veel koeien met deze problemen kalfden later af en/of vielen terug in melkproductie. Dit was ook in de eerste helft van 2025 nog het geval. De productie van rundvee en kalveren daalt sterk met respectievelijk -7,5% en -17%. Ook bij varkens (-12%) is er een daling van de productie. Alleen bij pluimvee blijft de productie op peil. Bij varkens speelt de recente landelijke beëindigingsregeling voor veehouderijlocaties (Lbv en Lbv-plus), en voorheen de SRV (saneringsregeling veehouderij) een belangrijke rol in de afname van de productie. Deze overheidsregelingen stimuleren de vrijwillige beëindiging van bedrijven op specifieke locaties, waardoor het aantal varkensbedrijven verder daalt. In de veehouderij worden in 2025 alleen voor varkens (-10%) lagere prijzen gerealiseerd. Voor rundvee, kalveren, pluimvee en eieren werden hogere prijzen gerealiseerd van respectievelijk +38%, +37,5%, +15,5% en +20%. Ook voor melk worden, voor het tweede opeenvolgende jaar, hogere prijzen (+10%) gerealiseerd. Oorzaak van de hoge melkprijs in de eerste 9 maanden van het jaar was de wereldwijde daling van het melkaanbod (onder andere in Nieuw-Zeeland, de EU en de VS). Omdat ongeveer de helft van de Nederlandse melk tot kaas wordt verwerkt, is de ontwikkeling van de kaasprijs belangrijk. De EU-kaasprijs is in 2025 met circa 7% gestegen ten opzichte van 2024.
Prijsdaling voor energieproductie
De overige agrarische opbrengsten bestaan uit agrarische diensten en tweede activiteiten zoals de productie van boerenkaas, de productie van elektriciteit en het exploiteren van een minicamping. De agrarische dienstverlening is hierin veruit het belangrijkste onderdeel, gevolgd door de productie van elektriciteit. Voor 2025 zijn voor de overige agrarische opbrengsten naast hogere volumes (+2,5%) ook gemiddeld hogere prijzen (+1%) geraamd. Agrarische diensten werden duurder (+3%), maar de verkoopprijs (-2%) van opgewekte elektriciteit daalde.
|