| Actuele voedselprijzen - Aardappel |
Sterk dalende af-boerderijprijzen worden zichtbaar in de consumentenprijzen, producentenprijzen blijven stabiel
|
2-3-2026
|
De consumentenprijsindex (CPI) van aardappelen is in november 2025 uitgekomen op 116 punten (2020=100). Dat is bijna een procentpunt lager dan in september 2025 en 8% lager dan in november 2024. De prijsindex van de verwerkende industrie (PPI) is redelijk stabiel en kwam in november 2025 uit op 162 punten, iets hoger dan in september 2025 (161 punten) en nagenoeg gelijk aan het prijsniveau van november vorig jaar. De prijsindex af boerderij (API) is verder gedaald in november naar 76 punten, een daling van circa 13% ten opzichte van september 2025 en een forse daling van 58% ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar, toen de prijsindex af boerderij op 183 punten stond.
|
Prijsontwikkeling
De consumentenprijsindex van aardappelen is in november 2025 uitgekomen op 116 punten (2020=100). Dat is bijna een procentpunt lager dan in september 2025 en 8% lager dan in november 2024. Daarmee lijken de sterk dalende af-boerderijprijzen nu ook doorberekend te worden in de consumentenprijs. De CPI komt voor het eerst sinds begin 2023 weer onder de 117 punten uit, maar ligt nog altijd hoger dan het niveau ten tijde van de coronacrisis. De dalende trend die normaliter zichtbaar is na de oogst in juli-augustus doordat er op dat moment nieuw aanbod op de markt komt, is in 2025 groter dan de twee jaar hiervoor door de hoge oogstopbrengsten dit jaar. De daling in de CPI is echter beperkt ten opzichte van de daling in de af-boerderijprijs. In het algemeen geldt dat de CPI de trend in af-boerderijprijzen volgt met een kleine vertraging en een sterk gedempt effect doordat de meeste aardappelen op contract worden verkocht.
De prijsindex af boerderij is in november verder gedaald naar 76 punten, een daling van ruim 13% ten opzichte van september 2025 (88 punten) en een forse daling van 58% ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar, toen de prijsindex af boerderij op 183 punten stond. Dit is het laagste niveau sinds eind 2020/begin 2021, toen de prijzen ook flink onder druk stonden als gevolg van de coronapandemie. Destijds was de prijs van aardappels laag als gevolg van een forse afname van de vraag door de sluiting van horeca, catering, bedrijfskantines en evenementen enerzijds en een groot aanbod door een recordoogst in Nederland, België en Frankrijk anderzijds. In 2025 was er opnieuw een zeer goede aardappeloogst in tegenstelling tot afgelopen twee jaren. De hoge oogstopbrengsten zijn een gevolg van een recorduitbreiding van het aardappelareaal, voornamelijk in Frankrijk en Duitsland. Door de zonnige nazomer zijn de aardappelen goed gegroeid en vlot geoogst. De afzetmogelijkheden zijn echter beperkt door een tegenvallende internationale vraag als gevolg van concurrentie vanuit China en India, die hun eigen fritesproductie en -export sterk hebben opgevoerd. Dit leidde tot zeer lage aardappelprijzen op de vrije markt, waardoor veel aardappels een bestemming als veevoer krijgen of in biogasinstallaties belanden. Ook leidt dit tot lagere contractprijzen voor 2026. Er zijn nog veel aardappels in voorraad dus de vraag naar nieuwe aardappels is beperkt en de markt zal voorlopig nog wel even uit balans blijven, is de verwachting van de Verenigde Telers Akkerbouw (VTA).
De producentenprijsindex blijft stabiel met 162 punten in november 2025. Dit is een beperkte stijging ten opzichte van september en is nagenoeg gelijk aan dezelfde maand vorig jaar. Het huidige prijsniveau ligt nog steeds beduidend hoger ten opzichte van de jaren voor 2023. De reden dat de lage telersprijzen niet direct doorberekend worden in een lagere producentenprijs, is dat veel telers op contract hun aardappelen leveren aan de verwerkende industrie en deze prijzen doorgaans voor de start van het nieuwe seizoen worden afgesproken. Bovendien spelen de kosten van de verwerking een grotere rol in de PPI dan de inkoop van aardappels. De productiekosten, zoals die voor pootgoed en machineonderhoud, die sinds de coronacrisis zijn toegenomen, zullen naar verwachting niet snel afnemen. De verwachting is dan ook dat de industrieprijs redelijk stabiel zal blijven op dit hogere prijsniveau. De komende maanden zal duidelijk worden wat de nieuwe contractprijzen voor invloed hebben op de PPI.
De aardappelverwerkende industrie verwerkte over de afgelopen 12 maanden (november 2024 – november 2025) ruim 3,8 miljoen ton aardappelen, zo blijkt uit de verwerkingscijfers die de Vereniging voor de Aardappelverwerkende industrie publiceerde. Dit is nagenoeg gelijk aan het niveau van dezelfde periode vorig jaar. Voor de maand november geldt dat 2025 een forse daling toont ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar: slechts 288.000 ton ten opzichte van 327.000 ton in november 2024. Dit is ook het laagste niveau voor november sinds coronajaar 2020.
Keten
-Akkerbouwbedrijven
Het aantal bedrijven dat consumptieaardappelen teelt, varieert tussen de 6.500 en 7.000 (CBS). Mede vanwege de noodzakelijke vruchtwisseling verbouwen de aardappeltelers ook andere gewassen. Zij produceren jaarlijks gemiddeld 3,7 miljoen ton consumptieaardappelen. Consumptieaardappelen worden gepoot in het voorjaar en geoogst vanaf juni tot november. Aardappelen worden direct na de oogst afgeleverd of op de boerderij in bewaarplaatsen bewaard en op afroep geleverd. Aardappelen kunnen afhankelijk van ras en kwaliteit tot aan juni-juli bewaard worden, maar bewaren leidt tot gewichtsverlies en soms ook kwaliteitsverlies.
-Industrie en handel
Het aantal bedrijven dat verse aardappelen voor de tafelaardappel markt bewerkt (sorteert, wast, verpakt) neemt af en ligt op circa 60 (NAO, 2021). De 5 à 8 grotere verpakkingsbedrijven hebben een belangrijk deel van de binnenlandse handel in handen. Daarnaast zijn er ook telers die zelf wassen, verpakken en soms ook transporteren.
Binnen de verwerkende industrie van consumptieaardappelen (niet-tafelaardappelen) zijn er vier grotere bedrijven die 95% van het volume verwerken. Ze opereren mondiaal en hebben meerdere productielocaties in binnen- en buitenland. De aardappelverwerkende industrie verwerkt 65% van de Nederlandse consumptieaardappelen. Dat is twee derde van het totaal van de ca. 4 miljoen ton aardappelen die de industrie verwerkt. Een derde deel wordt geïmporteerd.
-Afzet
Van de niet-tafelaardappelen uit het segment consumptieaardappelen wordt ongeveer 85% van de aardappelproducten (voornamelijk friet) diepgevroren geëxporteerd, circa 70% binnen Europa en 30% buiten de EU (Vereniging voor de Aardappelverwerkende Industrie, VAVI). De voortdurende groei van de export naar onder andere Azië maakt dat verwerkende bedrijven hun capaciteit uitbreiden.
Het grootste deel van de Nederlandse aardappelconsumptie bestaat uit verwerkte aardappelproducten, veelal diepvriesproducten. Een klein deel van de aardappelconsumptie is de consumptie van de ‘tafelaardappel’, die zonder verwerking (met uitzondering van bewerking in de vorm van sorteren, wassen en verpakken) wordt verkocht. Het aandeel van de consumptie van de tafelaardappel wordt de laatste jaren steeds kleiner doordat consumenten steeds minder vaak en kleinere hoeveelheden verse aardappelen kopen. Naar schatting ligt het niveau nu op ca. 275.000 ton per jaar. Ca. 80% van deze consumptie wordt gekocht in de supermarkt. De verkoop van verpakte koelverse aardappelproducten in supermarkten ligt op 60.000 ton per jaar, wat overeenkomt met 95% van de totale verkopen van dit producttype.
Een klein deel van de binnenlandse behoefte aan tafelaardappelen bestaat uit import die vooral plaatsvindt in het vroege voorjaar als de binnenlandse voorraden opraken of kwalitatief minder worden. Deze geïmporteerde vroege tafelaardappelen komen uit zuidelijke lidstaten zoals Spanje, Portugal, Italië en Malta.
Prijsvorming
Tafelaardappelen worden voor het grootste deel verhandeld op de vrije markt of spotmarkt. De consumentenprijs van tafelaardappelen volgt de prijsontwikkeling in de aardappelmarkt af boerderij. In de CPI zijn de uitslagen zijn kleiner. Dit komt doordat de aardappel maar een deel van de consumentenprijs vormt.
Verwerkte aardappelen worden veelal geleverd op contractbasis. Om een belangrijk deel van hun grondstofvoorziening zeker te stellen, bieden verwerkers en handelaren voorafgaand aan het teeltseizoen contracten aan. Ongeveer 75-80% van de aardappelen die de verwerkende industrie verwerkt, wordt vooraf gecontracteerd. De prijzen in deze contracten liggen dus vast en kunnen alleen wat stijgen door toenemende bewaarvergoedingen gedurende het afleverseizoen. Doordat verwerkers aardappelen op contract inkopen, kunnen ze relatief stabiele verkoopprijzen hanteren. Producentenprijzen zijn daardoor aanzienlijk minder volatiel dan de vrije af-boerderijprijzen.
Op de vrije markt worden naast tafelaardappelen ook de ‘overtonnen’ aardappelen (de aardappelen die boven de gecontracteerde volumes door de teler meegeleverd moeten worden) verhandeld. Op deze vrije markt worden de prijzen bepaald door vraag en aanbod in de belangrijkste aardappellanden in Noordwest-Europa: Nederland, Frankrijk, Duitsland en België. De spotmarktprijs kan heel volatiel zijn doordat een relatief klein deel van het geoogste volume via deze markt wordt verhandeld en daardoor oogstprognoses en slechte weersomstandigheden een vrij groot effect hebben op de prijsvorming op de vrije markt
|