| Actuele voedselprijzen - Brood |
Af-boerderijprijzen voor tarwe stijgen, producenten- en consumentenprijzen stabiliseren
|
23-10-2026
|
De consumentenprijsindex (CPI) van brood en bakkerijproducten bleef stabiel op 133 punten staan in augustus 2026. De prijsindex van de verwerkende industrie (PPI) bleef nagenoeg gelijk met 122 punten. De prijsindex af boerderij (API) nam weer toe tot 118 punten (2020 = 100).
|
Prijsontwikkeling
De consumentenprijsindex van brood en bakkerijproducten kwam in augustus 2026 uit op 133 punten. Dat is exact hetzelfde niveau als in juni 2026 en circa 1 procent hoger dan het prijsniveau in augustus 2025. De CPI schommelt sinds juli 2025 tussen de 131 en 134 punten. Dit prijsniveau ligt duidelijk hoger dan vóór 2024, toen de CPI niet boven de 130 punten uitkwam. De producentenprijsindex blijft in augustus 2026 met 122 punten nagenoeg gelijk aan het prijsniveau van juni 2026. Hiermee lijkt de dalende prijstrend die in augustus 2025 was ingezet tot stilstand te komen. In augustus 2025 stond de prijsindex nog op 136 punten. De daling tussen augustus 2025 en mei 2026 werd veroorzaakt door het feit dat het wereldwijde aanbod van tarwe ruim was als gevolg van goede oogstopbrengsten vorig seizoen, hoge productie en grote voorraden. Inmiddels lijkt dat tij te keren, doordat de tarweoogst van dit jaar minder gunstig uitvalt dan die van vorig jaar en er aanhoudende economische spanningen zijn die de productiekosten opdrijven.
Consumenten- en producentenprijzen zijn op korte termijn weinig gevoelig voor veranderende telersprijzen. Deze stabiliteit is te verklaren uit het feit dat de industrie de grondstofvoorziening en de bijbehorende prijsrisico’s afdekt met contracten. De prijs van brood en bakkerijproducten was dan ook lange tijd vrij stabiel, met een prijsniveau van circa 100 punten, tot het begin van 2022, toen de prijzen stegen als gevolg van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Door de oplopende grondstof- en energieprijzen en hogere personeelskosten zijn de productiekosten in de bakkerijen de afgelopen jaren gestegen.
De prijsindex af boerderij kwam in augustus 2026 uit op 118 punten. Dit niveau ligt 16 procent boven het prijsniveau van juni 2026 en circa 18 procent hoger dan het prijsniveau van augustus 2025. Het seizoen 2025/2026 was zeer goed voor de graanoogst, met hoge opbrengsten (143 miljoen ton in Europa) en een goede kwaliteit. In het seizoen 2026/2027 is er sprake van hitte en droogte, maar de impact hiervan op de opbrengst en kwaliteit van de tarweoogst lijkt vooralsnog beperkt. De hogere prijsniveaus zijn vooral te verklaren uit de aanhoudende oorlogssituatie in de Zwarte Zee-regio, de dalende waarde van de euro, de lage waterstand in de vele rivieren en de stijgende vraag naar tarwe.
Het Grains Market Report van de International Grains Council (IGC) rapporteert een schatting van een tarweoogst van 133 miljoen ton voor de Europese Unie. De totale aanbodprognose is 157 miljoen ton (inclusief 8 miljoen ton import) waarvan ruim 49 miljoen ton wordt gebruikt voor voedsel, ruim 10 miljoen ton voor de industrie en circa 49 miljoen ton voor diervoeder. Er wordt naar verwachting circa 33 miljoen ton tarwe geëxporteerd. De eindvoorraad wordt geraamd op ruim 10 miljoen ton, aldus het Grains Market Report van de IGC. Wereldwijd ligt de productieraming voor het tarweseizoen 2026/2027 op 820 miljoen ton. De totale aanbodprognose wordt geraamd op 1,1 miljard ton, en de eindvoorraden op 279 miljoen ton tarwe, aldus hetzelfde Grains Market Report van de IGC. Dit is een kleine daling ten opzichte van de totale aanbodprognose en eindvoorraadstand van het seizoen 2025/2026. De prognose is dat de wereldwijde tarweconsumptie stijgt van 822 miljoen ton in het seizoen 2025/2026 naar 827 miljoen ton in het seizoen 2026/2027, met name als gevolg van een groter tarwegebruik voor humane voeding in India.
Keten
De keten van brood omvat 6 ketenschakels tot aan consumptie. De eerste stap in de keten is de teelt van graan of tarwe. Vervolgens wordt de tarwe tot meel gemalen in maalderijen die de baktarwe kopen via de wereldmarkt, rechtstreeks van boeren of collecteurs of via termijnmarkten. De maalderij brengt haar meel naar industriële of ambachtelijke bakkerijen die het daarna laten verpakken en distribueren naar de retail of foodservice partijen zoals supermarkten, speciaalzaken en cateringorganisaties.
-Akkerbouwbedrijven
Het merendeel van de ruim 1 miljoen ton tarwe die jaarlijks door ca. 5600 Nederlandse akkerbouwers (CBS, 2023) wordt geproduceerd, is zachte tarwe. Deze is minder geschikt als baktarwe en wordt grotendeels benut als veevoer. Slechts ongeveer 100.000 ton van het in Nederland geproduceerde graan - vooral tarwe - wordt verwerkt door de Nederlandse maalindustrie.
-Industrie
De brood- en deegwarenindustrie bestaat uit brood- en banketbakkerijen, de banket- en koekindustrie en de deegwarenindustrie. Er zijn inmiddels ruim 4300 brood- en banketbakkerijen in Nederland, ook wel warme bakkers genoemd (CBS, 2023). Dit is een behoorlijke stijging ten opzichte van het jaar 2007 (start van de CBS-reeks) toen het er nog ca. 2500 waren. Industriële bakkerijen produceren het brood voor de supermarkten. Het volume dat zij produceren is groot, maar hun aantal is klein en de markt is geconcentreerd. Twee Nederlandse industriële bakkerijen produceren 40 tot 60% van het brood en banket. Meel wordt vaak rechtstreeks gekocht bij maalderijen. Tot 2018 was Meneba de grootste maalderij in Nederland met een marktaandeel van 65%. In 2018 is Meneba overgenomen door het Belgische Dossche Mills, een van de grootste maalderijen van Europa. Daarnaast kent Nederland twee middelgrote maalderijen en een aantal kleinere. De maalderijen importeren gezamenlijk rond de 80% van de tarwe, voornamelijk uit Frankrijk en Duitsland. De top vijf leveranciers van bakkerijgrondstoffen (in willekeurige volgorde) zijn Zeelandia, Beko, Koopmans Meel, Meneba/Dossche Mills en Bakeplus.
-Afzet
Hoewel warme bakkers in populariteit groeien, wordt het merendeel van het brood, ruim 80%, nog altijd verkocht in de supermarkten.
Prijsvorming
Ten opzichte van de prijzen af boerderij zijn de consumentenprijzen en producentenprijzen stabiel. Industriële bakkerijen hebben vaak langlopende relaties met supermarkten, door de complexiteit van het productieproces en de specificaties van hun afnemers. Soms worden meerjarige contracten opgesteld. Prijzen worden daarin niet vastgelegd. De grondstoffen bestaan behalve uit meel, uit ingrediënten als oliën en vetten, suiker, eieren, en enzymen of halffabricaten (mixen) en broodverbetermiddelen. Ook prijsontwikkelingen in deze ketens beïnvloeden de producentenprijs. De beurs van Rouen is een belangrijk ijkpunt voor de prijs waarvoor industriële bakkerijen tarwe inkopen. Zij stellen contracten op met maalderijen om hoeveelheden af te dekken. De graanprijs af boerderij fluctueert van jaar tot jaar en is sterk afhankelijk van de vraag- en aanbodontwikkelingen op de mondiale markt. Het weer heeft grote invloed. De graanprijs bestaat uit een basisprijs en toeslagen voor kwaliteit.
|