Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Nutrienten
     
Nutrienten
Select an indicator
Fosfaatbodemoverschot per ha - Akkerbouw

Achterblijvende gewasopbrengsten zorgen voor hoger fosfaatoverschot in 2020
12/23/2021

In 2020 is het gemiddelde fosfaatoverschot van de akkerbouwbedrijven waar het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) op gericht is, uitgekomen op 16 kg per ha. Dat is een toename van 4 kg ten opzichte van het voorgaande jaar. In alle regio’s daalde de gemiddelde afvoer via plantaardige producten in 2020. In de Kleiregio is deze uitgekomen op 48 kg fosfaat per ha, 6 kg minder dan in 2019. In de Lössregio daalde de gemiddelde afvoer via plantaardige producten naar 46 kg fosfaat, 8 kg minder dan in 2019. Via gewasproducten is er in de Zandregio in 2020, net als in 2019, gemiddeld 46 kg fosfaat per ha aan de bodem onttrokken. De gemiddelde aanvoer in 2020 (60 kg fosfaat per ha) is vergelijkbaar met het gemiddelde in de periode 2015-2019.


Dalende fosfaataanvoer door beleid
Onder invloed van aanscherpingen in het mestbeleid is de fosfaataanvoer per hectare op akkerbouwbedrijven in de periode 2006-2020 afgenomen. In de Kleiregio ligt de fosfaataanvoer in 2020 (66 kg fosfaat per ha) ruim 26% lager dan in 2006. In de Zandregio is het verschil in aanvoer tussen 2020 en 2006 39% en in de Lössregio zelfs 43%. In de twee laatstgenoemde grondsoortregio’s is, naast een sterke afname in de aanvoer (en het gebruik) van kunstmestfosfaat, ook de aanvoer via organische mest in loop der jaren verminderd. Voor de Lössregio komt de gemiddelde aanvoer via organische mest in 2020 (46 kg/ha) 45% lager uit dan in 2006. De aanvoer via dierlijke mest is sinds 2006 zelfs meer dan gehalveerd. Het gebruik via overige organische meststoffen zoals compost is wel toegenomen.





Steeds groter deel van fosfaataanvoer uit dierlijke mest
In alle regio’s is de aanvoer (en het gebruik) van fosfaatkunstmest sterk gereduceerd. In de Zandregio en Lössregio is in 2020 nog maar respectievelijk 4 en 2 kg van het aangevoerde fosfaat afkomstig uit kunstmest. In de Zandregio is daarmee ruim 91% van het in 2020 aangevoerde fosfaat afkomstig uit organische meststoffen (hoofdzakelijk dierlijke mest). In de Lössregio is dat 90%. In de Kleiregio voerden de akkerbouwbedrijven in 2020 gemiddeld 11 kg fosfaat per ha via kunstmest aan. De aanvoer via kunstmest op de bedrijven in de Kleiregio lag bij de start van het gebruiksnormenstelsel in 2006 nog op 42 kg fosfaat per ha. In de periode dat het gebruik via kunstmest met 30 kg fosfaat per ha afnam, steeg de aanvoer via organische mest met ongeveer 7 kg fosfaat per ha.

Op akkerbouwbedrijven is het grootste deel van de fosfaataanvoer in 2020 afkomstig uit organische meststoffen (dierlijke mest plus andere organische meststoffen zoals compost). Het overige deel van de aanvoer betreft vrijwel alleen fosfaatkunstmest. De aanvoer via veevoer, dieren en plantaardige producten (zoals uitgangsmaterialen) zijn op akkerbouwbedrijven van geringe betekenis.



Afvoer van fosfaat nog niet op niveau van voor 2018
Op akkerbouwbedrijven wordt de fosfaatafvoer vrijwel volledig bepaald door de afvoer van plantaardige producten. Deze afvoer viel in het extreem droge jaar 2018 in alle regio’s duidelijk lager uit dan het 5-jaarsgemiddelde over de periode 2013-2017. In het, wederom als droog te karakteriseren, jaar 2019 was dit in de Zandregio opnieuw het geval. Maar ook de droogte in 2020 gaf voor akkerbouwbedrijven in de Zandregio gemiddeld een vergelijkbare fosfaatafvoer als dat van 2019. De berekende fosfaatafvoer via plantaardige producten ligt, met gemiddeld 46 kg per ha, weliswaar 3 kg fosfaat hoger dan in 2018, maar is nog altijd ruim 10% minder dan het 5-jaarsgemiddelde van de periode 2013-2017 (51 kg per ha). Net als in de Zandregio, valt de voor 2020 berekende afvoer van fosfaat in de Kleiregio lager uit. De afvoer via plantaardige producten daalde in de Kleiregio naar 48 kg per ha. Ook in de Lössregio daalde de afvoer naar 46 kg fosfaat per ha in 2020.



Variatie in overschot neemt af in de Zand- en Kleiregio
In alle grondsoortregio’s is de spreiding in de fosfaatoverschotten in de loop der jaren duidelijk afgenomen. Sinds het ontstaan van het LMM in 1992 zijn de verschillen tussen de 25- en 75-procentwaarden meer dan gehalveerd. De Kleiregio kent van alle regio’s de grootste spreiding. Hier komt het verschil tussen de 25- en 75-procentwaarden over de vijf laatste jaren (2016-2020) uit op 26 kg fosfaat per ha. In de jaren 2006-2010 was dit gemiddeld nog 35 kg per ha.




Kies een sector
Contactpersoon
Ton van Leeuwen
+31 703358215
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page