Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Voedselprijzen
     
Voedselprijzen
Select an indicator
Actuele voedselprijzen - Aardappel

Oplopende prijzen voor boeren en verwerking
7/13/2022

De consumentenprijsindex van aardappelen is in mei 2022 uitgekomen op 131 punten (2015=100). Dat is nagenoeg gelijk aan de consumentenprijs in maart, en 10% hoger dan in mei vorig jaar. De prijsindex af boerderij kwam in mei uit op 161 punten, 11% hoger dan in maart. In mei 2021 lag de prijsindex af boerderij nog op 92 punten. De prijsindex van de verwerkende industrie stabiliseerde en kwam in mei 2022 uit op 141 punten (2015=100), 12% hoger dan de producentenprijs twee maanden eerder, en 24% hoger dan in mei vorig jaar.




Prijsontwikkeling
De consumentenprijsindex van aardappelen is in mei 2022 uitgekomen op 131 punten (2015=100). Dat is nagenoeg gelijk aan de consumentenprijs twee maanden eerder, maar 10% hoger dan in mei vorig jaar. De verwachting is dat de stijgende aardappel- en producentenprijzen op enig moment ook tot hogere consumentenprijzen zullen leiden.

Voor het seizoen 2021-2022 was, na een jaar coronaperikelen, 7% minder consumptieaardappelen gepoot: 71.400 ha tegen 76.700 ha in 2020. Het koude voorjaar van 2021 werd gevolgd door een warme en natte periode in juni en ook de daaropvolgende maanden waren nat met regionaal flink wateroverlast. September was droog en de natte periode begin oktober belemmerde de oogst. De groeiomstandigheden leidden tot normale opbrengsten, maar ook tot kwaliteitsproblemen en een groter risico op rot tijdens de bewaring. Medio november 2021 waren vrijwel alle aardappelen geoogst. De totale consumptieaardappeloogst bedroeg 3,3 miljoen ton, 6% minder dan het jaar ervoor. De weer toegenomen wereldwijde vraag door het heropenen van horeca en fastfood leidt tot een grote vraag naar aardappelproducten. Daarmee is de aardappelmarkt gekanteld. De industrie verhoogde tussentijds de contractprijzen voor het komende seizoen (2022-2023), ook omdat telers geconfronteerd worden met aanzienlijk hogere kosten voor gewasbescherming, diesel en bewaring (energie). Daarnaast maken de gestegen graanprijzen de teelt van graan tot een aantrekkelijker alternatief.

De aardappelprijs van de verwerkende industrie lag sinds de oogst van 2019 op een hoger en redelijk stabiel niveau van gemiddeld 116 punten. De producentenprijs is sinds oktober 2021 opgelopen van 119 punten naar 141 punten in mei. De aardappelverwerkende industrie verwerkte over de periode maart, april en mei 115 ton meer aardappelen dan een jaar eerder. De verhoogde internationale vraag naar verwerkte aardappelproducten, leveringsproblemen, en gestegen grondstofprijzen - met name energie, maar ook zonnebloem- en koolzaadolie, verpakking en logistieke kosten - vertalen zich in hogere industrieprijzen. De industrie in Nederland verwerkte in 2021 3,8 miljoen ton aardappelen, 12% meer dan in 2020 (3,4 miljoen ton).

De prijsindex af boerderij komt in mei 2022 uit op 161 punten. Vlak voor de oogst van 2021 lag de aardappelprijsindex af boerderij op 132 punten (2015=100). Deze daalde in oktober 2021 naar 117 punten, maar herstelde daarna.

Keten
Tafelaardappelen, koelverse en diepgevroren aardappelproducten zijn te koop in speciaalzaken en de supermarkt. Tafelaardappelen worden door de aardappelcoöperatie of private handel bij telers ingekocht, gesorteerd en verpakt en via distributiecentra aan supermarkten en winkels geleverd. Soms leveren telers of handelaren ook rechtstreeks aan winkels. Het leeuwendeel van de Nederlandse consumptieaardappelen wordt verwerkt tot frites, chips en koelverse producten. De aardappelverwerkende industrie verwerkt jaarlijks meer dan 4 miljoen ton aardappelen en koopt het grootste deel van de benodigde aardappelen rechtstreeks in bij de teler, veelal op contract. Naast supermarkten worden aardappelproducten verkocht in (fastfood)restaurants en snackbars.

Toelichting op drie niveaus
Nederlandse consumenten kopen jaarlijks circa 375.000 ton tafelaardappelen, circa 80% via de supermarkt. Voor koelverse producten is het aandeel bij supermarkten 95%. Het aantal bedrijven dat verse aardappelen voor de tafelaardappelmarkt bewerkt (sorteert, wast, verpakt) neemt af en ligt op circa 60 (NAO, 2021). De 5 à 8 grotere verpakkingsbedrijven hebben een belangrijk deel van de binnenlandse handel in handen; ze beleveren de Nederlandse supermarkten voor 80 tot 90%, al dan niet via een serviceprovider. Een klein deel van de binnenlandse behoefte aan tafelaardappelen bestaat uit import die vooral plaatsvindt in het vroege voorjaar als de binnenlandse voorraden opraken of kwalitatief minder worden. Deze geïmporteerde vroege tafelaardappelen komen uit zuidelijke lidstaten zoals Spanje, Portugal, Italië en Malta. De meeste van de verpakkingsbedrijven exporteren aardappelen, veelal via een exporteur. Die export bedraagt 400.000 ton, waarvan de helft een bestemming heeft buiten de EU.

Binnen de verwerkende industrie (niet-tafelaardappelen) zijn er vier grotere bedrijven die 95% van het volume verwerken. Ze opereren mondiaal en hebben meerdere productielocaties in binnen- en buitenland. Van de 4 miljoen ton aardappelen die de industrie verwerkt, komt twee derde van Nederlandse bodem en wordt een derde geïmporteerd. Ongeveer 85% van de aardappelproducten wordt diepgevroren geëxporteerd, circa 80% binnen Europa en 20% naar derde landen (Vereniging voor de Aardappelverwerkende Industrie, VAVI). De voortdurende groei van de export naar onder andere Azië maakt dat bedrijven hun capaciteit uitbreiden.

Het aantal akkerbouwbedrijven dat consumptieaardappelen teelt, varieert tussen de 6.500 en 7.000 (CBS). Mede vanwege de noodzakelijke vruchtwisseling verbouwen de aardappeltelers ook andere gewassen. Zij produceren jaarlijks gemiddeld 3,7 miljoen ton consumptieaardappelen. Consumptieaardappelen worden gepoot in het voorjaar en geoogst in de periode augustus-oktober. Aardappelen worden direct na de oogst afgeleverd of op de boerderij in bewaarplaatsen bewaard en op afroep geleverd. Aardappelen kunnen afhankelijk van ras en kwaliteit tot aan juni-juli bewaard worden, maar bewaren leidt tot gewichtsverlies en soms ook kwaliteitsverlies.

Prijsvorming
De consumentenprijs volgt de prijsontwikkeling in de aardappelmarkt af boerderij, maar de relatieve uitslagen zijn kleiner. Dit komt mede omdat de consumentenprijs is samengesteld uit zowel verse aardappelen (tafelaardappelen) als verwerkte aardappelen. Om een belangrijk deel van hun grondstofvoorziening zeker te stellen, bieden verwerkers en handelaren voorafgaand aan het teeltseizoen contracten aan. Ongeveer 75-80% van de aardappelen die de verwerkende industrie verwerkt, wordt vooraf gecontracteerd. Er bestaat een grote variatie aan contractvormen. Omdat verwerkers aardappelen op contract inkopen, kunnen ze relatief stabiele verkoopprijzen hanteren. Producentenprijzen zijn daardoor aanzienlijk minder volatiel dan de af-boerderijprijzen. De marges van de verpakkings- en exportbedrijven staan in jaren met hoge aardappelprijzen onder druk; in jaren met lage prijzen kan Nederland de concurrentie op de buitenlandse markten beter aan. Aardappeltelers verkopen hun product op contractbasis of via de vrije markt. Op de vrije markt worden de prijzen bepaald door vraag en aanbod in de belangrijkste aardappellanden in Noordwest-Europa: Nederland, Frankrijk, Duitsland, België, het Verenigd Koninkrijk en Polen.


Kies een keten
Contactpersoon
Jop Woltjer
070-3358155
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties

• Gegevens over de PPI 2012-heden van CBS Statline (Indices van laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens).
• Gegevens over de gebruikte PPI 2005-2012 van CBS Statline.
• Gegevens over de gebruikte CPI 2000-heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens).




Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page