Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Voedselprijzen
     
Voedselprijzen
Select an indicator
Actuele voedselprijzen - Aardappel

Goedkope aardappelen
5/6/2021

De consumentenprijsindex van aardappelen kwam in januari 2021 uit op 111 (2015=100). Dat is 2% lager dan in november en 13% lager dan in januari 2020. Door de coronacrisis daalde de producentenprijsindex vanaf begin 2020, maar herstelde de laatste maanden een fractie naar 117 punten in januari, 1% lager dan twee maanden eerder. Ook de aardappelprijs af boerderij daalde in april en mei van 2020 zeer fors, herstelde daarna enigszins en lag in januari 2021 op het zeer lage niveau van 70 punten, 43% lager dan in januari 2020.


 

Prijsontwikkeling
In januari 2021 is de consumentenprijsindex uitgekomen op 111 punten, wat 3 punten (2%) lager is dan in november 2020 en 13% lager is dan in januari 2020. Vanaf het begin van het seizoen 2019/2020 vertoonde de consumentenprijs een neerwaartse lijn tot maart 2020. De Covid-19-crisis heeft de vraag naar verse aardappelen en aardappelproducten in de winkel doen toenemen, wat tot deze hogere prijzen leidde. Vanaf het nieuwe oogstseizoen (2020/2021) zijn de consumentenprijzen echter weer gedaald.

De aardappelprijs af boerderij lag in het seizoen 2019/2020 aanmerkelijk lager dan in het voorgaande, zeer droge seizoen 2018/2019. In september 2019 was de index 116 punten. In combinatie met de aanhoudende goede vraag, stegen de aardappelprijzen naar 123 punten in februari 2020. Vanaf maart tot mei daalde de prijs echter naar een dieptepunt van 56 punten als gevolg van de coronacrisis. Horeca en fastfoodrestaurants werden wereldwijd gesloten om coronabesmettingen te voorkomen. De mondiale vraag naar ingevroren frites daalde sterk en de Nederlandse fritesexport zakte in. De aardappelverwerkende industrie verwerkte fors minder fritesaardappelen. In de bewaarplaatsen lag rond 1 maart 2020 nog een voorraad van ruim 1 miljoen ton aardappelen. Deze onverkoopbare voorraden door de vraaguitval hebben de telersprijzen de rest van dit seizoen zeer sterk doen dalen. Voor niet-gecontracteerde aardappelen konden telers via de ‘Compensatieregeling fritesaardappelen’ onder voorwaarden compensatie aanvragen. De weergegeven telersprijzen zijn gebaseerd op markt- en contractprijzen, exclusief eventuele tegemoetkomingen op basis van de ‘Compensatieregeling fritesaardappelen’. Vanaf mei herstellen de telersprijzen enigszins en liggen in september 2020 op 80 punten. Door de tweede lockdown stagneerde in veel landen de afzet van aardappelproducten wederom, waardoor de telersprijzen daalden naar 66 punten in november. In januari 2021 kwamen de telersprijzen uit op 70 punten, 5% hoger dan in november 2020 en 43% lager dan een jaar eerder (januari 2020).

De coronacrisis in Nederland brak uit op het moment dat de aardappelen voor oogstseizoen 2020 werden gepoot. Omdat het pootgoed al was besteld en geleverd, had de uitbraak amper invloed op het areaal aardappelen dat in het voorjaar 2020 is gepoot (76.730 ha; 3% lager dan 2019). Ondanks de droge weersomstandigheden in het voorjaar van 2020, de afwisselend natte en droge perioden in de zomer, was het een groeizaam seizoen. Natte weersomstandigheden in het najaar maakten het rooien in verschillende regio’s lastig. Dat leidde met name op zwaardere gronden tot oogstvertraging en een groter risico op rot tijdens de bewaring. Medio november waren vrijwel alle aardappelen geoogst. De totale consumptieaardappeloogst 2019/2020 was van normale omvang (3,7 miljoen ton), even groot als het voorgaande seizoen. De vrieshuizen zitten vanwege de coronacrisis overvol frites en de horeca inclusief fastfood zullen voorlopig niet volledig herstellen. Verwacht wordt dat de fritesaardappelprijzen ook dit seizoen onder druk zullen staan. Door de moeizame afzet van fritesaardappelen afgelopen seizoen, is de verwachting dat het areaal fritesaardappelen in 2021 zal afnemen.

De producentenprijsindex (PPI) kwam in januari 2021 uit op 117 punten (2015=100), bijna 1% lager dan twee maanden eerder. Over heel 2020 fluctueerde de producentenprijsindex sterker dan in 2019 en lag gemiddeld op een lager niveau van rond de 116 punten. Vanaf januari 2020 is de producentenprijsindex gedaald: de gevolgen van de coronacrisis elders (onder andere in China) leidden tot toenemende voorraden en prijsdruk op producentenprijzen die na maart meer dan normaal fluctueerden. De verwerkende industrie verwerkte in 2020 bijna 3,1 miljoen ton aardappelen, 765.000 ton ofwel 19% minder aardappelen dan het jaar daarvoor. Na het dieptepunt in april (192.500 ton) is de verwerking weer toegenomen en lag in januari 2021 op 320.000 ton aardappelen, 14% meer als in januari 2020. De nog aanhoudende coronacrisis leidt voorlopig niet tot volledig herstel van de fritesafzet waardoor de lage telersprijzen nauwelijks stijgen. Verwerkers kopen via contracten in, waardoor ze relatief stabiele verkoopprijzen hanteren.

Keten
Tafelaardappelen, koelverse en diepgevroren aardappelproducten zijn te koop in speciaalzaken en de supermarkt. Tafelaardappelen worden door de aardappelcoöperatie of private handel bij telers ingekocht, gesorteerd en verpakt en via distributiecentra aan supermarkten en winkels geleverd. Soms leveren telers of handelaren ook rechtstreeks aan winkels. Het leeuwendeel van de Nederlandse consumptieaardappelen wordt verwerkt tot frites, chips en koelverse producten. De aardappelverwerkende industrie verwerkt jaarlijks meer dan 4 miljoen ton aardappelen en koopt het grootste deel van de benodigde aardappelen rechtstreeks in bij de teler, veelal op contract. Naast supermarkten worden aardappelproducten verkocht in (fastfood)restaurants en snackbars.

Toelichting op drie niveaus
Nederlandse consumenten kopen jaarlijks circa 375.000 ton tafelaardappelen, circa 80% via de supermarkt. Voor koelverse producten is het aandeel bij supermarkten 95%. Het aantal bedrijven dat verse aardappelen voor de tafelaardappelmarkt bewerkt (sorteert, wast, verpakt) neemt af en ligt op een kleine 80 (NAO, 2015). De 5 à 8 grotere verpakkingsbedrijven hebben een belangrijk deel van de binnenlandse handel in handen; ze beleveren de Nederlandse supermarkten voor 80 tot 90%, al dan niet via een serviceprovider. Een klein deel van de binnenlandse tafelaardappelbehoefte bestaat uit import die vooral plaatsvindt in het vroege voorjaar als de binnenlandse voorraden opraken of kwalitatief minder worden. Deze geïmporteerde vroege tafelaardappelen komen uit zuidelijke lidstaten zoals Spanje, Portugal, Italië en Malta. De meeste van de verpakkingsbedrijven exporteren aardappelen, veelal via een exporteur. Die export bedraagt 400.000 ton, waarvan de helft een bestemming heeft buiten de EU.

Binnen de verwerkende industrie (niet-tafelaardappelen) zijn er vier grotere bedrijven die 85% van het volume verwerken. Ze opereren mondiaal en hebben meerdere productielocaties in binnen- en buitenland. Van de 4 miljoen ton aardappelen die de industrie verwerkt, komt twee derde van Nederlandse bodem en wordt een derde geïmporteerd. Ongeveer 85% van de aardappelproducten wordt diepgevroren geëxporteerd, circa 80% binnen Europa en 20% naar derde landen (Vereniging voor de Aardappelverwerkende Industrie, VAVI). De voortdurende groei van de export naar onder andere Azië maakt dat bedrijven hun capaciteit uitbreiden.

Het aantal akkerbouwbedrijven dat consumptieaardappelen teelt, varieert tussen de 6.500 en 7.000. Mede vanwege de noodzakelijke vruchtwisseling verbouwen de aardappeltelers ook andere gewassen. Zij produceren jaarlijks gemiddeld 3,9 miljoen ton consumptieaardappelen. Consumptieaardappelen worden gepoot in het voorjaar en geoogst in de periode augustus-oktober. Aardappelen worden direct na de oogst afgeleverd of op de boerderij in bewaarplaatsen bewaard en op afroep geleverd. Aardappelen kunnen afhankelijk van ras en kwaliteit tot aan juni-juli bewaard worden, maar bewaren leidt tot gewichts- en soms kwaliteitsverlies.

Prijsvorming
De consumentenprijs volgt de prijsontwikkeling in de aardappelmarkt, maar de relatieve uitslagen zijn kleiner dan bij de prijzen af boerderij. Dit komt mede omdat de consumentenprijs is samengesteld uit zowel verse aardappelen (tafelaardappelen) als verwerkte aardappelen. Om een belangrijk deel van hun grondstofvoorziening zeker te stellen, bieden verwerkers en handelaren voorafgaand aan het teeltseizoen contracten aan. Ongeveer 75-80% van de aardappelen die de verwerkende industrie verwerkt, wordt vooraf gecontracteerd. Er bestaat een grote variatie aan contractvormen. Omdat verwerkers aardappelen op contract inkopen, kunnen ze relatief stabiele verkoopprijzen hanteren. Producentenprijzen zijn daardoor aanzienlijk minder volatiel dan de af-boerderijprijzen. De marges van de verpakkings- en exportbedrijven staan in jaren met hoge aardappelprijzen onder druk; in jaren met lage prijzen kan Nederland de concurrentie op de buitenlandse markten beter aan. Aardappeltelers verkopen hun product op contractbasis of via de vrije markt. Op de vrije markt worden de prijzen bepaald door vraag en aanbod in de belangrijkste aardappellanden in Noordwest-Europa: Nederland, Frankrijk, Duitsland, België, het Verenigd Koninkrijk en Polen.


Kies een keten
Contactpersoon
Huib Silvis
070-3358168
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties

• Gegevens over de PPI 2012-heden van CBS Statline (Indices van laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens).
• Gegevens over de gebruikte PPI 2005-2012 van CBS Statline.
• Gegevens over de gebruikte CPI 2000-heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens).




Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page