| Actuele voedselprijzen - Brood |
Aanhoudende prijsdruk voor tarwe; prijzen van brood en bakkerijproducten in de winkel blijven redelijk stabiel
|
15-5-2026
|
De consumentenprijsindex (CPI) van brood en bakkerijproducten kwam in februari 2026 uit op 131 punten. De prijsindex van de verwerkende industrie (PPI) is redelijk stabiel en kwam in februari 2026 uit op 128 punten. De prijsindex af boerderij (API) steeg weer enigszins, naar ruim 99 punten.
|
Prijsontwikkeling
De consumentenprijsindex van brood en bakkerijproducten kwam in februari 2026 uit op 131 punten (2020 = 100). Dat is bijna een procentpunt lager dan in december 2025 en nagenoeg gelijk aan het niveau van dezelfde maand een jaar eerder. De prijs voor brood en bakkerijproducten in de winkel is in de periode december 2025 – februari 2026 weliswaar licht gedaald, maar in de afgelopen maanden was de prijsindex redelijk stabiel. Het hogere prijsniveau dat in 2023 is ingezet blijft vooralsnog gehandhaafd. De producentenprijsindex is gedaald naar 128 punten in februari 2026, een vermindering van 3,5% ten opzichte van december 2025. Dezelfde procentuele daling is te zien als we het prijsniveau van februari 2026 vergelijken met dat van februari 2025.
De consumenten- en producentenprijzen zijn op korte termijn weinig gevoelig voor veranderende telersprijzen. Deze stabiliteit is te verklaren uit het feit dat de industrie de grondstofvoorziening en de bijbehorende prijsrisico’s afdekt met contracten. De prijs van brood en bakkerijproducten was dan ook vrij stabiel en lag lang rond de 100 punten, tot eind 2021. Sinds begin 2022 is dit veranderd en zijn de prijzen gaan stijgen als gevolg van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Door de oplopende grondstof- en energieprijzen en hogere personeelskosten zijn de productiekosten in de bakkerijen de afgelopen jaren gestegen. De afgelopen maanden lijken de consumentenprijsindex en producentenprijsindex te stabiliseren op dit hogere prijsniveau. De producentenprijs laat nog een kleine opwaartse trend zien sinds begin 2024, en in juli-augustus 2025 bereikte de PPI zelfs een recordhoogte van ruim 136 punten. De afgelopen maanden is dit prijsniveau weer licht gedaald tot 128 punten.
Sinds de recordhoogte van 207 punten in juli 2022 als gevolg van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne is de tarweprijs weer gedaald. De prijsindex af boerderij kwam in februari uit op 99 punten (2020 = 100), een forse daling van ruim 17% ten opzichte van februari 2025. Wel is het een lichte stijging ten opzichte van december 2025, toen de telersprijzen uitkwamen op 97 punten. Tussen maart 2024 en maart 2025 lag het prijsniveau hoger door tegenvallende graanoogsten in Europa als gevolg van een nat voor- en najaar in het seizoen 2024-2025. Voor het tarweoogstseizoen 2025-2026 vreesde (West-)Europa aanhoudende droogte, maar die blijkt mee te vallen. De International Grains Council (ICG) gaf in maart 2026 een prognose af van 143 miljoen ton voor de Europese Unie, wat de grootste oogst sinds 2021 zou zijn. Ter vergelijking: vorig jaar bedroeg de oogst 119 miljoen ton tarwe. De totale aanbodprognose in de EU is 160 miljoen ton (inclusief 6,6 miljoen import), waarvan ruim 49 miljoen ton wordt gebruikt voor voedsel, bijna 10 miljoen ton voor de industrie en circa 49 miljoen ton voor diervoeder. Er wordt naar verwachting ruim 31 miljoen ton geëxporteerd. De eindvoorraad wordt geraamd op 15 miljoen ton, aldus de Grains Market Report van de ICG. De dalende prijzen zijn het gevolg van de grote tarweoogsten.
Wereldwijd ligt de productieraming voor het seizoen 2025-2026 op 845 miljoen ton. De totale aanbodprognose wordt geraamd op 1.108 miljoen ton en eindvoorraden op 283 miljoen ton tarwe, aldus hetzelfde Grains Market Report van de ICG. Het is voor het eerst in vijf jaar tijd dat de prognose voor de eindvoorraad hoger is dan het jaar daarvoor. De hoge aanbodprognose en grotere eindvoorraden komen voornamelijk door hogere productiecijfers voor Argentinië en Rusland. De prognose is dat de wereldwijde tarweconsumptie stijgt naar 825 miljoen ton, met name als gevolg van een hogere consumptie in India en groter tarwegebruik voor diervoeder in de Europese Unie, Rusland en Oekraïne.
Op basis van bovenstaande cijfers met hogere wereldvoorraden is de verwachting dat de prijsdruk op de tarwe/graanmarkt zal aanhouden. De geopolitieke spanningen kunnen echter een groot effect hebben op de wereldhandel in graan, en het tij kan ook weer keren als er crises ontstaan die direct invloed hebben op de tarwevoorraden en handel.
Keten
De keten van brood omvat 6 ketenschakels tot aan consumptie. De eerste stap in de keten is de teelt van graan of tarwe. Vervolgens wordt de tarwe tot meel gemalen in maalderijen die de baktarwe kopen via de wereldmarkt, rechtstreeks van boeren of collecteurs of via termijnmarkten. De maalderij brengt haar meel naar industriële of ambachtelijke bakkerijen die het daarna laten verpakken en distribueren naar de retail of foodservice partijen zoals supermarkten, speciaalzaken en cateringorganisaties.
-Akkerbouwbedrijven
Het merendeel van de ruim 1 miljoen ton tarwe die jaarlijks door ca. 5600 Nederlandse akkerbouwers (CBS, 2023) wordt geproduceerd, is zachte tarwe. Deze is minder geschikt als baktarwe en wordt grotendeels benut als veevoer. Slechts ongeveer 100.000 ton van het in Nederland geproduceerde graan - vooral tarwe - wordt verwerkt door de Nederlandse maalindustrie.
-Industrie
De brood- en deegwarenindustrie bestaat uit brood- en banketbakkerijen, de banket- en koekindustrie en de deegwarenindustrie. Er zijn inmiddels ruim 4300 brood- en banketbakkerijen in Nederland, ook wel warme bakkers genoemd (CBS, 2023). Dit is een behoorlijke stijging ten opzichte van het jaar 2007 (start van de CBS-reeks) toen het er nog ca. 2500 waren. Industriële bakkerijen produceren het brood voor de supermarkten. Het volume dat zij produceren is groot, maar hun aantal is klein en de markt is geconcentreerd. Twee Nederlandse industriële bakkerijen produceren 40 tot 60% van het brood en banket. Meel wordt vaak rechtstreeks gekocht bij maalderijen. Tot 2018 was Meneba de grootste maalderij in Nederland met een marktaandeel van 65%. In 2018 is Meneba overgenomen door het Belgische Dossche Mills, een van de grootste maalderijen van Europa. Daarnaast kent Nederland twee middelgrote maalderijen en een aantal kleinere. De maalderijen importeren gezamenlijk rond de 80% van de tarwe, voornamelijk uit Frankrijk en Duitsland. De top vijf leveranciers van bakkerijgrondstoffen (in willekeurige volgorde) zijn Zeelandia, Beko, Koopmans Meel, Meneba/Dossche Mills en Bakeplus.
-Afzet
Hoewel warme bakkers in populariteit groeien, wordt het merendeel van het brood, ruim 80%, nog altijd verkocht in de supermarkten.
Prijsvorming
Ten opzichte van de prijzen af boerderij zijn de consumentenprijzen en producentenprijzen stabiel. Industriële bakkerijen hebben vaak langlopende relaties met supermarkten, door de complexiteit van het productieproces en de specificaties van hun afnemers. Soms worden meerjarige contracten opgesteld. Prijzen worden daarin niet vastgelegd. De grondstoffen bestaan behalve uit meel, uit ingrediënten als oliën en vetten, suiker, eieren, en enzymen of halffabricaten (mixen) en broodverbetermiddelen. Ook prijsontwikkelingen in deze ketens beïnvloeden de producentenprijs. De beurs van Rouen is een belangrijk ijkpunt voor de prijs waarvoor industriële bakkerijen tarwe inkopen. Zij stellen contracten op met maalderijen om hoeveelheden af te dekken. De graanprijs af boerderij fluctueert van jaar tot jaar en is sterk afhankelijk van de vraag- en aanbodontwikkelingen op de mondiale markt. Het weer heeft grote invloed. De graanprijs bestaat uit een basisprijs en toeslagen voor kwaliteit.
|