Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Voedselprijzen
     
Voedselprijzen
Select an indicator
Actuele voedselprijzen - Brood

Tarweprijs stijgt fors
1/28/2022

De consumentenprijsindex van brood is in november 2021 uitgekomen op 105 punten (2015=100), nagenoeg even hoog als twee maanden ervoor en even hoog als in september 2020. De verkoopprijzen van producenten van brood en broodproducten zijn de afgelopen twee maanden ook vrijwel stabiel gebleven en uitgekomen op 106 punten. De broodprijzen zijn weinig afhankelijk van de actuele ontwikkelingen op de wereldtarwemarkt. De prijsindex van tarwe af boerderij lag in november op 173 punten, 21% hoger dan in september 2021, en 40 punten hoger dan in november 2020.



Prijsontwikkeling
De vrijwel stabiele prijs van brood houdt verband met het via contracten afdekken van de grondstofvoorziening en de bijbehorende prijsrisico’s door de industrie. De consumentenprijzen en producentenprijzen zijn op korte termijn weinig gevoelig voor veranderende telersprijzen. De broodprijs steeg eind 2018 naar het huidig niveau van rond de 104 punten.

Bij de start van het seizoen 2021/2022 - in augustus vorig jaar - daalden de telersprijzen eerst naar 136 punten, maar stegen daarna fors om in november 2021 uit te komen op 173 punten. Dat is 21% hoger dan in september, maar 40 punten hoger dan een jaar eerder. Er is wereldwijd een grote vraag naar tarwe (onder andere vanuit China), terwijl de voorraden krap zijn. Het leidt tot hogere prijzen. De huidige telersprijsindex voor tarwe is afgelopen periode fors opgelopen en met 173 punten 65% hoger dan twee jaar eerder.

De opgelopen tarweprijs kent een mix van oorzaken. De hoge tarweprijzen lijken vooral het gevolg van een wereldwijd tekort aan maaltarwe van de beste kwaliteit. Dit tekort is onder meer het gevolg van tegenvallende groeiomstandigheden in diverse teeltregio’s en beperkte voorraden. Ook de moeizame aanloop naar het seizoen 2022/23 op het noordelijk halfrond heeft een prijsopdrijvend effect. Onder andere droogte in het Zwarte Zeegebied en Noord-Amerika geven de nieuwe oogst een ongunstig vooruitzicht. Het Russische ministerie van Landbouw verhoogde opnieuw de exporttaks en verlaagde van het exportquotum. Het Amerikaanse landbouwministerie USDA constateerde eerder dat de tarwevoorraden in met name de belangrijkste exportlanden dit seizoen dalen. De VS en de EU vormen samen met Rusland de top 3 van tarwe-exporteurs in de wereld. Hoe kleiner de voorraden, des te lastiger tegenvallers in de oogst kunnen worden opgevangen. Dat heeft een prijsopdrijvend effect. Ten slotte wordt de prijs ondersteund door de enorme wereldwijde vraag. Bovendien is er ook meer vraag naar tarwe voor de productie van bio-ethanol. Dit is een gevolg van de hoge energie- brandstofprijzen. Ook valutaire ontwikkelingen, zwakte in de grondstoffenmarkten, omikron en geopolitieke spanningen hebben effect op de tarwemarkt. De uitstekende oogstvooruitzichten vanaf het zuidelijk halfrond temperen de lange termijn prijsnoteringen. Voor het komende seizoen zijn de hoge kunstmestprijzen een probleem voor de grote de productiegebieden. De beperkte beschikbaarheid van kunstmest kan een negatieve invloed hebben op zowel de inzaai als de opbrengstverwachting van het voorliggende seizoen.

Keten
Brood is te koop in supermarkten, die het betrekken van industriële bakkerijen, en bij ambachtelijke bakkers. De laatsten kopen grondstoffen bij de groothandel voor bakkerijgrondstoffen. Industriële bakkerijen kopen meel of melanges vaak rechtstreeks van de Nederlandse maalindustrie. Die koopt baktarwe voornamelijk op de wereldmarkt via makelaars en handelaren. De laatsten kopen tarwe rechtstreeks van collecteurs, boeren of via termijnmarkten.

Toelichting op drie niveaus
De brood- en deegwarenindustrie bestaat uit brood- en banketbakkerijen, de banket- en koekindustrie en de deegwarenindustrie. Er zijn ruim 3.190 brood- en banketbakkerijen in Nederland (CBS, 2021). Industriële bakkerijen produceren het brood voor de supermarkten. Ruim 80% van het brood wordt verkocht in de supermarkten. Het aantal ambachtelijke bakkerijen is dalend. Het aantal industriële bakkerijen is klein en de markt is geconcentreerd. Twee Nederlandse industriële bakkerijen produceren 40 tot 60% van het brood en banket. Meel wordt vaak rechtstreeks gekocht bij maalderijen. De grootste maalderij in Nederland is Meneba, die een aandeel heeft van 65%. Meneba is sinds 2018 overgenomen door het Belgische Dossche Mills. Daarnaast kent Nederland twee middelgrote maalderijen en een aantal kleinere. Zij importeren gezamenlijk rond de 80% van de tarwe, voornamelijk uit Frankrijk en Duitsland.

Het merendeel van de circa 1 miljoen ton tarwe die jaarlijks door ruim 7.600 Nederlandse akkerbouwers (CBS, 2020) wordt geproduceerd, is zachte tarwe. Deze is minder geschikt als baktarwe en wordt grotendeels benut als veevoer. Slechts ongeveer 100.000 ton van het in Nederland geproduceerde graan - vooral tarwe - wordt verwerkt door de Nederlandse maalindustrie.

Prijsvorming
Ten opzichte van de prijzen af boerderij zijn de consumentenprijzen en producentenprijzen zeer stabiel. Industriële bakkerijen hebben vaak langlopende relaties met supermarkten, door de complexiteit van het productieproces en de specificaties van hun afnemers. Soms worden meerjarige contracten opgesteld. Prijzen worden daarin niet vastgelegd. De grondstoffen bestaan behalve uit meel, uit ingrediënten als oliën en vetten, suiker, eieren, en enzymen of halffabricaten (mixen) en broodverbetermiddelen. Ook prijsontwikkelingen in deze ketens beïnvloeden de producentenprijs. De beurs van Rouen is een belangrijk ijkpunt voor de prijs waarvoor industriële bakkerijen tarwe inkopen. Zij stellen contracten op met maalderijen om hoeveelheden af te dekken. De graanprijs af boerderij fluctueert van jaar tot jaar en is sterk afhankelijk van de vraag- en aanbodontwikkelingen op de mondiale markt. Het weer heeft grote invloed. De graanprijs bestaat uit een basisprijs en toeslagen voor kwaliteit.

Prijsindices
De prijsindex af boerderij betreft de prijzen van Nederlandse zachte tarwe en spelt en niet die van de wereldmarktprijs van harde tarwe.


Kies een keten
Contactpersoon
Huib Silvis
070-3358168
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
  • Gegevens over de PPI 2012-heden van CBS Statline (Indices van laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens).
  • Gegevens over de gebruikte PPI 2005-2012 van CBS Statline.
  • Gegevens over de gebruikte CPI 2000-heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens).


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page