Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Voedselprijzen
     
Voedselprijzen
Select an indicator
Actuele voedselprijzen - Varkensvlees

Consumentenprijs varkensvlees stijgt ondanks lage prijzen in de keten
1/28/2022

Hoewel de af-boerderijprijs en de industrieprijs de laatste maanden flink onder druk staan, is de prijs van varkensvlees in de winkel met 2% verder gestegen. De index van de af-boerderijprijs en die van de industrieprijzen stonden in november 2021 op 99 punten, respectievelijk 98 punten. Dit is fors lager dan in de lente, toen de index van af-boerderijprijzen op 130 punten stond en de index van de industrieprijzen op 115 punten in april 2021. Dat staat in contrast met de verder gestegen consumentenprijs, die januari 2021 begon met 113 punten, maar in november 2021 uitkwam op 117 punten. Ondanks gestegen productiekosten is er nog geen zicht op een herstel van de af-boerderijprijs en industrieprijs, vanwege overaanbod op de Europese markt.




Prijsontwikkeling
De consumentenprijs steeg in de maanden oktober en november met 2%. Vanaf januari 2021 steeg de consumentenprijsindex van 113 punten in januari naar 117 punten in november 2021. Een stijging van 3,5%. Voor de consumentenprijs is dit een behoorlijke verhoging.
De prijsontwikkeling voor varkenshouders en industrie en vertoont een opvallende tegengestelde beweging. De prijzen daalden in de maanden oktober en november met respectievelijk 6 en 5%. De index van de af-boerderijprijs en de index van de industrieprijzen stonden in november 2021 op 99 punten, respectievelijk 98 punten. Dit is fors lager dan in de lente van 2021, toen de index van de af-boerderijprijs op 130 punten stond en de index van de industrieprijzen op 115 punten.

Door een overvolle Europese afzetmarkt valt de opbrengst voor de industrie tegen. De afzet naar China zit al maanden in het slop, doordat de Chinese binnenlandse varkensvleesvoorziening meer in balans is gekomen dan voorjaar van 2021 het geval was. Daardoor staan prijzen op de wereldmarkt onder druk. Slachterijen moeten hard aan de bak om het vlees afgezet te krijgen. Daar komt bij dat het in de industrie door Covid-19 lastig is om voldoende (deels buitenlands) personeel te vinden. Sommige lidstaten, zoals Duitsland en Polen, kunnen door Afrikaanse varkenspest in deze landen vrijwel alleen binnen de EU afzetten, waardoor de Europese markt ruim verzadigd is. Dit vertaalt zich direct in lagere opbrengstprijzen voor varkenshouders. Een herstel is nog niet in zicht, hoewel de hoop gericht is op het komende zomerseizoen, een periode waar prijzen in de regel opleven door extra vraag. Bovendien zijn in Nederland nogal wat biggen uit de markt genomen (geslacht), waardoor het aanbod slachtvarkens kleiner begint te worden. Ook is te merken dat het aantal varkens in Duitsland en Nederland gekrompen is. Al met al is richting de zomer wel enig herstel van de varkensprijs te verwachten. Dit is ook hard nodig, omdat de voerprijzen, en daarmee de productiekosten in de varkenshouderij, afgelopen jaar ook duidelijk gestegen zijn. Een deel van de varkenshouders staat er financieel slecht voor, en dit lijkt de komende tijd dus nog te verergeren. Het is te verwachten dat varkenshouders in versterkte mate ketenarrangementen zullen aangaan met de vleesindustrie en retail, in elk geval voor zover de varkens afgezet worden in het vers-vleessegment in de Nederlandse supermarkten.

Achtergrond keten en prijsvorming keten
Het varkensvlees wordt in de supermarkt of bij de slager gekocht. Supermarkten en slagers kopen varkensvlees van de vleesindustrie. Die bestaat uit slachterijen en vleesverwerkers. Slachterijen kopen vleesvarkens van veehouders rechtstreeks of via veehandelaren. Veehouders produceren vleesvarkens in gespecialiseerde bedrijven of gesloten bedrijven. Zeugenbedrijven zijn belangrijke toeleveranciers van biggen voor de gespecialiseerde bedrijven. De gesloten bedrijven produceren de eigen biggen.

Toelichting op drie niveaus
Circa 60% van het varkensvlees en 80% van de vleeswaren wordt in de supermarkt gekocht. Daarnaast loopt ongeveer 35% van het varkensvlees via de buitenhuishoudelijke markt (horeca, ziekenhuizen enzovoort). Consumenten kopen meer varkensvlees in januari, vaak aangemoedigd door reclameacties. Verder wordt meer vlees gekocht in het barbecueseizoen en is er een piek in december. Supermarkten kopen varkensvlees hoofdzakelijk van de Nederlandse vleesindustrie, zeker sinds alle retailers hebben toegezegd om per 2015 voor vers varkensvlees mee te doen met het programma Varkensvlees van morgen, dat van Nederlandse bodem is. Voor een deel wordt dat vlees echter betrokken van Duitse slachterijen die Nederlandse varkens slachten. De verwerking van varkensvlees is voor een belangrijk deel gekoppeld aan de slachterijen. De grootste vier slachterijen hebben een aandeel van circa 90%. Er zijn in 2020 in Nederland circa 16,5 miljoen varkens geslacht. De vleesindustrie slacht en verwerkt de dieren tot vers vlees en vleeswaren, die voor een groot deel worden geëxporteerd. Voor de productie wordt ook varkensvlees geïmporteerd. De zelfvoorzieningsgraad van de Nederlandse varkensvleesketen bedraagt circa 330%. De in totaal circa 2.900 bedrijven met vleesvarkens produceren 18 miljoen vleesvarkens. Hiervan worden ongeveer 1,3 miljoen dieren geëxporteerd. Daarnaast worden 7 miljoen biggen over de grens verkocht. Door de Saneringsregeling varkensbedrijven daalt het aantal varkens tussen eind 2020 en zomer 2021 naar verwachting met bijna 7%.

Prijsvorming
De prijsontwikkeling van het pakket varkensvlees dat de consument in de supermarkt koopt, is opvallend vlak, zij het dat de gemiddelde prijs in het najaar, vooral in november, iets hoger ligt. De retail heeft een eigen prijsbeleid dat beperkt beïnvloed wordt door de inkoopprijs. Het prijsniveau bij concurrenten, promotieacties en de rol van vlees in het totale productassortiment van supermarkten spelen ook een rol. Prijsbewegingen van industrie (producentenprijs) en boeren (af boerderij) vertonen daarom nauwelijks samenhang met de consumentenprijs. Voor de handel tussen de slachterijen en supermarkten worden jaarcontracten gebruikt. Daarbinnen vindt per vier weken overleg plaats over reclameacties. Afhankelijk van onder andere het weer vinden dagelijks correcties plaats op de bestelde volumes. Slachterijen geven de prijsbewegingen op hun afzetmarkt door aan de varkenshouders. De markten voor varkens en varkensvlees in Noordwest-Europa zijn nauw met elkaar verweven. De prijsvorming is vrij. Door de seizoenseffecten in de afzet op detailhandelsniveau schommelen ook de wekelijkse slachterij- en handelsnoteringen of opbrengsten van vleesvarkens. De EU heeft de laatste jaren een flink gestegen zelfvoorziening in varkensvlees, wat betekent dat de prijsvorming in toenemende mate invloed ondervindt van de prijzen in derde markten buiten Europa.

Prijsindices
De consumentenprijsindex (CPI) is gebaseerd op varkensvlees bij supermarkten en slagers. De producentenprijsindex (PPI) is gebaseerd op de opbrengstprijzen van producenten van vers of gekoeld varkensvlees bij afzet naar het binnenland. De af-boerderijprijs is gebaseerd op de wekelijkse noteringen voor slachtvarkens. De indices zijn herzien, waarbij het jaar 2015 op 100% is gezet.


Kies een keten
Contactpersoon
Huib Silvis
070-3358168
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
• Gegevens over de PPI 2012-heden van CBS Statline (Indices van laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens).
• Gegevens over de gebruikte PPI 2005-2012 van CBS Statline.
• Gegevens over de gebruikte CPI 2000-heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens).



Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page