Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Voedselprijzen
     
Voedselprijzen
Select an indicator
Actuele voedselprijzen - Zuivel

Recordprijsstijgingen van zuivel houden aan
7/13/2022

De consumentenprijsindex van zuivel is in mei 2022 doorgestegen naar een recordniveau van 125 punten (2015 =100). Ook de producentenprijsindex voor zuivel steeg naar een nieuwe recordhoogte van 153 punten. De prijsindex af boerderij is in mei eveneens geëindigd op een nieuw record van 150 punten. De prijsindex af boerderij laat sinds halverwege 2020 een stijgende trend zien die ingaat tegen het normale seizoenspatroon. Hoge prijzen van energie en voer stuwen de prijzen op. De verwachting is dat de prijsstijgingen blijven aanhouden als gevolg van de oorlog in Oekraïne.


  

Prijsontwikkelingen

Consumentenprijzen
De consumentenprijsindex (CPI) van zuivel is in mei 2022 geëindigd op een recordhoogte van 125 punten (2015=100), een stijging van 4% ten opzichte van maart. De afzonderlijke zuivelproducten zijn de afgelopen twee maanden eveneens verder in prijs gestegen, met uitzondering van houdbare melk (-1%). Kaas en kwark (+5%) liet de grootste stijging zien, gevolgd door verse halfvolle en magere melk (+3%). De prijs van yoghurt steeg met ruim 4%. Overige zuivelproducten lieten eveneens een stijging van 4% zien. Het gemiddelde van de zuivelprijzen over twaalf maanden tot en met mei 2022 was 4% hoger dan in mei 2021.

Prijzen zuivelindustrie en af boerderij
De producentenprijsindex voor zuivel (PPI) is mei 2022 uitgekomen op 153 punten, een verdere stijging met 5% ten opzichte van het al uitzonderlijk hoge niveau in maart. De prijsstijging van Nederlandse zuivelproducten op de Nederlandse markt was vanaf november 2020 sterker dan die op de buitenlandse markt. De prijsindex af boerderij is in januari 2022 uitgekomen op 150 punten, het hoogste niveau ooit. Vanaf halverwege 2020 zijn de melkprijzen af boerderij ononderbroken met in totaal 63% gestegen. Prijsstijgingen in het najaar en winter zijn conform de normale seizoenstrend. De prijsstijgingen in het voorjaar zijn dat echter niet. Het gemiddelde van de prijsindex af boerderij over twaalf maanden tot en met mei 2022 ligt 24% boven het gemiddelde prijsniveau in mei 2021, het grootste verschil sinds 2011.

In 2020 en 2021 hebben veel landen ingrijpende maatregelen genomen ter voorkoming van de verspreiding van het coronavirus. De maatregelen hadden in de eerste instantie een grote verstorende impact op de wereldzuivelmarkt met daling van prijzen als gevolg. In de loop van 2021 zijn de voedselgrondstofprijzen op de wereldmarkten weer gaan stijgen. Landen zijn hun voedselvoorraden weer gaan aanvullen. Een andere reden voor de prijsstijgingen zijn stijgende prijzen van energie. De prijzen van grondstoffen voor voedsel en voer, en van energie worden verder opgedreven door de oorlog in Oekraïne na de Russische invasie in februari 2022 en de daaropvolgende internationale sancties tegen Rusland en Belarus. De verwachting voor 2022 is dat de prijsstijgingen blijven aanhouden.



Keten
Het merendeel van de zuivelproducten wordt door consumenten in Nederland in het supermarktkanaal gekocht. Supermarkten kopen melk en zuivelproducten van de zuivelindustrie, die daarnaast ook een aanzienlijk deel exporteert. Ook wordt consumentenzuivel geïmporteerd. De Nederlandse industrie wordt nagenoeg volledig beleverd door de Nederlandse melkveehouders. Er vindt nauwelijks import van rauwe melk plaats.

Melkveehouderij
In 2021 waren er in Nederland circa 15,2 duizend bedrijven met melk- en kalfkoeien, die gezamenlijk 13,6 miljard kg melk afleveren aan de Nederlandse zuivelindustrie; een relatief klein deel wordt achtergehouden op boerderijen en daar verwerkt (op basis van cijfers van het CBS).

Industrie
In 2020 telde de Nederlandse zuivelindustrie 25 ondernemingen die in totaal 52 productielocaties hebben met een capaciteit groter dan 10 miljoen kg (ZuivelNL). Ongeveer 90% van de gecollecteerde melk wordt verwerkt door vijf coöperaties. Het overgrote deel van de rauwe melk wordt verwerkt in kaas (56%) en melkpoeder (15%). Circa 7% rauwe melk gaat naar consumptiemelk(producten).

Afzet
De Nederlandse zuivelsector is internationaal georiënteerd: het saldo van de handelsbalans bedraagt 3,9 miljard euro, ofwel circa de helft van de productiewaarde. Een derde van de productie blijft in Nederland, 40% wordt binnen de EU afgezet. De exportwaarde van zuivel van Nederlandse oorsprong is circa 6 miljard euro, wat 82% is van de totale Nederlandse exportwaarde van zuivel. Ruim een kwart van de geëxporteerde zuivel verlaat de EU, waarbij China, Zuid-Korea en Japan de drie belangrijkste afzetlanden zijn buiten de EU (ZuivelNL).

De Nederlandse afzetmarkt is overzichtelijker dan de wereldmarkten als het gaat om de opererende zuivelaanbieders en afnemende partijen. Vóór de coronacrisis werd driekwart van de zuivelproducten in Nederland via de retail verkocht en een kwart via de horeca en andere kanalen. Het totaal aan consumentenbestedingen aan zuivel in alle verkoopkanalen voor voedsel in Nederland wordt geraamd op ruim 7 miljard euro in 2020 (op basis van de Monitor Duurzaam Voedsel 2020). Op de Nederlandse retailmarkt zijn de inkooporganisaties van supermarkten Ahold Delhaize (35% marktaandeel), Jumbo (21% marktaandeel) en Superunie (27% gezamenlijk marktaandeel van aangesloten winkelformules) de belangrijkste afzetpartijen voor de zuivelindustrie. Naast de Nederlandse zuivelondernemingen richt zich een aantal vooral grotere Europese zuivelondernemingen op de Nederlandse consument. Het aandeel van deze ondernemingen is relatief klein door een groot competitief voordeel van de Nederlandse ondernemingen.

Op de internationale markten, en met name buiten de EU, zijn zuivelgroothandels (intermediairs) belangrijke afzetpartijen. Zuivelondernemingen uit Nieuw-Zeeland en Australië, Noord-Amerika, andere zuivelondernemingen uit Europa en lokale zuivelondernemingen opereren vaak tegelijkertijd in dezelfde landen als de Nederlandse zuivelondernemingen.

Prijsvorming
In de zomermaanden is er een groter aanbod van melk dan in de wintermaanden. Met toeslagen en heffingen worden boeren aangemoedigd om meer in de winter te leveren. De omvang van de productie is tot april 2015 beperkt geweest door de quotering in het kader van het EU-zuivelbeleid. Per 1 april 2015 zijn de quota komen te vervallen. De prijsondersteuning vanuit het Europees landbouwbeleid is al eerder grotendeels vervangen door directe betalingen.

De prijs die de melkveehouder voor melk ontvangt bestaat uit een aantal componenten. In het geval van FrieslandCampina is het een garantieprijs, de jaarlijkse prestatietoeslag en de uitgifte van ledenobligaties-vast. Melkveehouders die niet aangesloten zijn bij een coöperatie, leveren melk op basis van contracten met de particuliere zuivelindustrie. Vaak wordt de melkprijs van de coöperaties gebruikt als een referentie. Het resultaat van de Nederlandse zuivelondernemingen is afhankelijk van hun prestatie op de binnenlandse en buitenlandse markten. Prijsontwikkelingen in binnen- en buitenland sluiten niet altijd op elkaar aan door verschillen in marktdynamiek.

De voorwaarden en prijzen van zuivelproducten in Nederland komen tot stand via bilaterale contractonderhandelingen tussen zuivelondernemingen en (Nederlandse) supermarkten.



Kies een keten
Contactpersoon
Jop Woltjer
070-3358155
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
• Gegevens over de PPI 2012-heden van CBS Statline (Indices van laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens).
• Gegevens over de gebruikte PPI 2005-2012 van CBS Statline.
• Gegevens over de gebruikte CPI 2000-heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens).


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page