Mijn agrimatie
v

Agrimatie - informatie over de agrosector

Agrimatie > Themes > Voedselprijzen
     
Voedselprijzen
Select an indicator
Actuele voedselprijzen - Zuivel

Zuivelprijzen in de keten verder omhoog
1/28/2022

De consumentenprijsindex van zuivel is in november 2021 op 115 punten (2015 =100) geëindigd, 1,5% hoger dan in september. De producentenprijsindex voor zuivel staat op 127 punten, ook 1,5% hoger dan in september. Beide indices hebben in november 2021 nieuwe recordhoogten bereikt. De prijsindex af boerderij is in november 2021 geëindigd op 119 punten, 9% hoger dan twee maanden eerder en 23% hoger dan het jaar ervoor. De aantrekkende wereldvraag na de coronabeperkingen en hoge energieprijzen stuwen voedselgrondstofprijzen in 2021 omhoog.


  

Prijsontwikkelingen

Consumentenprijzen
De consumentenprijsindex (CPI) van zuivel is in november 2021 geëindigd op 115 punten (2015=100), 1,5% hoger dan in september en een recordniveau. Ook de afzonderlijke zuivelproducten als verse melk, yoghurt, kaas en kwark laten prijsstijgingen zien. Ook het jaargemiddelde van de zuivelprijzen is in november 2021 hoger dan voorgaande jaren in dezelfde maand.

Prijzen zuivelindustrie en af boerderij
De producentenprijsindex voor zuivel (PPI) is na een recordhoogte in september 2021 alleen maar hoger geklommen. In november van dat jaar is de PPI op 127 punten uitgekomen. Dat betekent een stijging van 9 punten (8%) in een jaar. De prijsstijging van Nederlandse zuivelproducten op de Nederlandse markt is vanaf november van het voorgaande jaar sterker dan op de buitenlandse markt. De prijsindex af boerderij is in november 2021 uitgekomen op 119 punten. In een jaar tijd zijn de melkprijzen af boerderij met 22 punten (23%) gestegen met nauwelijks fluctuatie. De ontwikkelingen in het najaar zijn een normale seizoenstrend. In de periode ervoor is dat niet het geval. In het najaar en winter daalt het aanbod en gaan de prijzen omhoog. In het voorjaar worden doorgaans prijsdalingen verwacht door een hoger aanbod van rauwe melk richting de zomer. Het jaargemiddelde van de prijsindex af boerderij ligt in november 2021 8% boven het gemiddelde prijsniveau van dezelfde periode in 2020, maar is vergelijkbaar met het niveau in de jaren 2018 en 2019.

Vanaf de eerste maanden van 2020 hebben veel landen ingrijpende maatregelen genomen ter voorkoming van de verspreiding van het coronavirus. Deze maatregelen hadden een grote impact op de wereldzuivelmarkt. In Nederland daalde de afzet van zuivel naar de foodservicesector flink door een gedeeltelijke sluiting van de horeca. Tegelijkertijd was er een hogere afzet van producten via de retail. De coronacrisis brak uit in de periode dat de wereldzuivelmarkt relatief gunstig leek te zijn voor de zuivelproducerende landen. Vanaf 2017 was de stijging van de mondiale vraag groter dan het aanbod. In de loop van 2021 zijn de voedselgrondstofprijzen op de wereldmarkten gaan stijgen. Veel landen hebben de coronamaatregelen voor een deel teruggedraaid. Landen zijn hun voedselvoorraden weer gaan aanvullen. Een andere reden voor duurdere voedselgrondstoffen zijn de stijgingen van prijzen van energie voor productie en transport. De langetermijnverwachting in de Europese Unie is, aansluitend op de OECD en FAO (Agriculture Outlook), dat de zuivelmarkt in de komende jaren zal groeien en dat de EU bijna 30% van de toenemende wereldvraag voor haar rekening zal nemen.



Keten
Het merendeel van de zuivelproducten wordt door consumenten in Nederland in het supermarktkanaal gekocht. Supermarkten kopen melk en zuivelproducten van de zuivelindustrie, die daarnaast ook een aanzienlijk deel exporteert. Ook wordt consumentenzuivel geïmporteerd. De Nederlandse industrie wordt nagenoeg volledig beleverd door de Nederlandse melkveehouders. Er vindt nauwelijks import van rauwe melk plaats.

Melkveehouderij
In 2020 waren er in Nederland circa 15,7 duizend bedrijven met melk- en kalfkoeien, die gezamenlijk bijna 14 miljard kg melk afleveren aan de Nederlandse zuivelindustrie; een relatief klein deel wordt achtergehouden op boerderijen en daar verwerkt (op basis van cijfers van het CBS).

Industrie
In 2020 telde de Nederlandse zuivelindustrie 25 ondernemingen die in totaal 52 productielocaties hebben met een capaciteit groter dan 10 miljoen kg (ZuivelNL). Ongeveer 90% van de gecollecteerde melk wordt verwerkt door vijf coöperaties. Het overgrote deel van de rauwe melk wordt verwerkt in kaas (56%) en melkpoeder (15%). Circa 7% rauwe melk gaat naar consumptiemelk(producten).

Afzet
De Nederlandse zuivelsector is internationaal georiënteerd: het saldo van de handelsbalans bedraagt 4,0 miljard euro, ofwel circa de helft van de productiewaarde. Een derde van de productie blijft in Nederland, 40% wordt binnen de EU afgezet. Een kwart van de productie verlaat de EU, waarbij China, Zuid-Korea en Japan de drie belangrijkste afzetlanden zijn buiten de EU (ZuivelNL).

De Nederlandse afzetmarkt is overzichtelijker dan de wereldmarkten als het gaat om de opererende zuivelaanbieders en afnemende partijen. Vóór de coronacrisis werd driekwart van de zuivelproducten in Nederland via de retail verkocht en een kwart via de horeca en andere kanalen. Het totaal aan consumentenbestedingen aan zuivel in alle verkoopkanalen voor voedsel in Nederland wordt geraamd op ruim 7 miljard euro in 2020 (op basis van de Monitor Duurzaam Voedsel 2020). Op de Nederlandse retailmarkt zijn de inkooporganisaties van supermarkten Ahold Delhaize (35% marktaandeel), Jumbo (21% marktaandeel) en Superunie (27% gezamenlijk marktaandeel van aangesloten winkelformules) de belangrijkste afzetpartijen voor de zuivelindustrie. Naast de Nederlandse zuivelondernemingen richt zich een aantal vooral grotere Europese zuivelondernemingen op de Nederlandse consument. Het aandeel van deze ondernemingen is relatief klein door een groot competitief voordeel van de Nederlandse ondernemingen.

Op de internationale markten, en met name buiten de EU, zijn zuivelgroothandels (intermediairs) belangrijke afzetpartijen. Zuivelondernemingen uit Nieuw-Zeeland en Australië, Noord-Amerika, andere zuivelondernemingen uit Europa en lokale zuivelondernemingen opereren vaak tegelijkertijd in dezelfde landen als de Nederlandse zuivelondernemingen.

Prijsvorming
In de zomermaanden is er een groter aanbod van melk dan in de wintermaanden. Met toeslagen en heffingen worden boeren aangemoedigd om meer in de winter te leveren. De omvang van de productie is tot april 2015 beperkt geweest door de quotering in het kader van het EU-zuivelbeleid. Per 1 april 2015 zijn de quota komen te vervallen. De prijsondersteuning vanuit het Europees landbouwbeleid is al eerder grotendeels vervangen door directe betalingen.

De prijs die de melkveehouder voor melk ontvangt bestaat uit een aantal componenten. In het geval van FrieslandCampina is het een garantieprijs, de jaarlijkse prestatietoeslag en de uitgifte van ledenobligaties-vast. Melkveehouders die niet aangesloten zijn bij een coöperatie, leveren melk op basis van contracten met de particuliere zuivelindustrie. Vaak wordt de melkprijs van de coöperaties gebruikt als een referentie. Het resultaat van de Nederlandse zuivelondernemingen is afhankelijk van hun prestatie op de binnenlandse en buitenlandse markten. Prijsontwikkelingen in binnen- en buitenland sluiten niet altijd op elkaar aan door verschillen in marktdynamiek.

De voorwaarden en prijzen van zuivelproducten in Nederland komen tot stand via bilaterale contractonderhandelingen tussen zuivelondernemingen en (Nederlandse) supermarkten.



Kies een keten
Contactpersoon
Huib Silvis
070-3358168
 

Alles over
  • Algemeen
    >
  • Economie
    >
  • Maatschappij
    >
  • Milieu
    >
Referenties
• Gegevens over de PPI 2012-heden van CBS Statline (Indices van laatste 5 maanden zijn voorlopige gegevens).
• Gegevens over de gebruikte PPI 2005-2012 van CBS Statline.
• Gegevens over de gebruikte CPI 2000-heden van CBS-Statline (indices van de laatste maand zijn voorlopige gegevens).


Meer informatie
Toelichting indicator
Thema omschrijving
Beleidsinformatie
Archief



Top of page