Fosfaatbemesting op akkerbouwbedrijven
Laatste update: 18 december 2025 Update frequentie: Jaarlijks
Akkerbouwbedrijven binnen het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) gebruiken sinds 2006 minder fosfaat. In 2024 gebruiken ze gemiddeld 64 kg fosfaat per ha via meststoffen. Dit is een stijging van 5% ten opzichte van het gemiddelde van de vijf voorgaande jaren (2019-2023), waarbij de bemesting in 2023 met 58 kg/ha vrij laag was, en 21% minder dan in 2006, toen het gebruiksnormenstelsel werd ingevoerd.
Gemiddeld
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Sinds 2006 is de gemiddelde fosfaatbemesting op akkerbouwbedrijven gedaald met 21% tot 64 kg per ha in 2024. Het jaar 2024 betreft voorlopige gegevens.
Herkomst
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
In 2024 is het fosfaatgebruik voornamelijk afkomstig uit dierlijke mest (68%) , en daarnaast uit kunstmest (10%) en overige organische mest (21%). Het aandeel fosfaat uit kunstmest is afgenomen. In de periode 2019-2023 was dit 12%. In 2006 was het aandeel fosfaat uit kunstmest nog 35%. Het jaar 2024 betreft voorlopige gegevens.
Regio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
In de Klei- en Zandregio is de fosfaatbemesting (64 à 65 kg/ha) in 2024 hoger dan in de Lössregio (46 kg/ha). In alle regio's is in 2024 een toename zichtbaar ten opzichte van 2023. Het jaar 2024 betreft voorlopige gegevens.
Historische data
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
In de jaren negentig werd op akkerbouwbedrijven gemiddeld ongeveer 100 kg fosfaat per ha gebruikt. Na de eeuwwisseling is een reductie in fosfaatbemesting zichtbaar: in de periode 2002-2005 werd ongeveer 85 kg fosfaat per ha gebruikt. In die jaren werd er nauwelijks nog overige organische mest gebruikt als bron van fosfaat. Het aandeel kunstmest in de fosfaatbemesting is tussen 1991 en 2005 gedaald van bijna 50% naar 36%.
In de periode 1991-2024 is het gebruik van fosfaatkunstmest sterk gereduceerd. Vanaf de introductie van het gebruiksnormenstelsel in 2006 is een duidelijke afname zichtbaar. De laatste jaren lijkt het gebruik van fosfaatkunstmest nog verder te dalen. In de periode 2019-2023 werd er gemiddeld ruim 7 kg per ha gebruikt, in 2024 was dat 6,5 kg per ha.
Regionale verschillen
Sinds 2006 heeft in alle regio’s een reductie in het totale fosfaatgebruik plaatsgevonden. In de Kleiregio is het aandeel dierlijke mest (66%) in 2024 lager dan in de Zand- en Lössregio (respectievelijk 74% en 84%). Hoewel het kunstmestgebruik in de Kleiregio is gedaald tot een aandeel van 13% (8,5 kg per ha) in 2024 is het aandeel via kunstmestgebruik nog steeds veel hoger dan in de Zandregio (4% ofwel 2,5 kg per ha). In de Lössregio werd in 2024 vrijwel geen fosfaatkunstmest (0,3% ofwel 0,1 kg/ha) gebruikt.Zandregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Ten opzichte van de vijf voorgaande jaren (2019-2023) is in 2024 de fosfaatbemesting per ha op akkerbouwbedrijven in de Zandregio toegenomen met 10%. Het jaar 2024 betreft voorlopige gegevens.
Kleiregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Ten opzichte van de vijf voorgaande jaren (2019-2023) is in 2024 de fosfaatbemesting per ha op akkerbouwbedrijven in de Kleiregio toegenomen met 3%. Het gebruik van kunstmest is sterk verminderd in de periode 2006-2023 en het gebruik van overige organische mest is daarentegen gestegen, maar varieert sterk per jaar. Het jaar 2024 betreft voorlopige gegevens.
Lössregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Ten opzichte van de vijf voorgaande jaren (2019-2023) is in 2024 de fosfaatbemesting per ha op akkerbouwbedrijven in de Lössregio gedaald met 6%. Het kunstmestgebruik in de Lössregio is de afgelopen jaren minimaal. Het gebruik van overige organische meststoffen neemt toe in de tijd. Het jaar 2024 betreft voorlopige gegevens.
Historische data Zandregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
In de jaren negentig werd op akkerbouwbedrijven in de Zandregio gemiddeld 97 kg fosfaat per ha gebruikt. In de periode 2002-2005 was dit gemiddeld 88 kg fosfaat per ha.
Historische data Kleiregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
In de jaren negentig werd op akkerbouwbedrijven in de Kleiregio gemiddeld 104 kg fosfaat per ha gebruikt. Na de eeuwwisseling is een reductie in fosfaatbemesting zichtbaar: in de periode 2002-2005 werd 84 kg fosfaat per ha gebruikt.
Over de indicator
Deze indicator beschrijft de totale hoeveelheid fosfaat uit meststoffen die per ha cultuurgrond wordt gebruikt. Er zijn 3 typen meststof: kunstmest, dierlijke mest (inclusief weidemest) en overige organische meststoffen. De totale hoeveelheid gebruikte mest op bedrijfsniveau wordt berekend als:Mestgebruik bedrijf = Productie + Beginvoorraad – Eindvoorraad + Aanvoer – Afvoer.
De productie van dierlijke mest wordt bepaald uit de aantallen dieren per diercategorie en de excretie per dier (norm of specifieke berekening). Begin- en eindvoorraden en aan- en afvoer van meststoffen worden bepaald aan de hand van de opgave in BIN. De nutriëntengehalten worden specifiek per bedrijf gehanteerd indien voorhanden en anders worden forfaitaire normen gebruikt.
Bron en getoonde groep bedrijven
De gegevens voor de indicatoren zijn afkomstig uit het Bedrijveninformatienet van Wageningen Social & Economic Research. Binnen het Bedrijveninformatienet verzamelt Wageningen Social & Economic Research bedrijfsgegevens over ongeveer 1.500 individuele land- en tuinbouwbedrijven. De verzamelde gegevens betreffen vooral financieel-economische en duurzaamheidsgegevens.Alleen bedrijven in het Bedrijveninformatienet die binnen de definitie van het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) vallen, worden getoond. Voor de bedrijven geldt dat ze minimaal 25.000 euro Standaardopbrengst hebben en 10 of meer ha cultuurgrond gebruiken.
Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.