Stikstofbenutting op bodemniveau op akkerbouwbedrijven

Tussen 2019 en 2023 benutten akkerbouwbedrijven, binnen het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM), gemiddeld 53% van de stikstof die op hun bodem terechtkwam. In 2024 was dit duidelijk lager, met 47%. De benuttingsgraad in de Kleiregio was in 2024 met 45% het laagst ten opzichte van de andere regio’s. Bedrijven in de Lössregio hadden in 2024 een gemiddelde van benuttingsgraad van 56%. De Zandregio zaten daar tussenin met 52%.

Uit de cijfers blijkt dat driekwart van de LMM-akkerbouwbedrijven een stikstofbenutting haalt van minstens 40%, terwijl een kwart boven de 56% uitkomt. Door gewassen zo efficiënt mogelijk stikstof te laten gebruiken, blijft er minder overschot in de bodem achter. Dit overschot kan namelijk deels of helemaal wegspoelen, wat schadelijk is voor het milieu. Een hoge benuttingsgraad helpt dus om deze risico’s te beperken. Echter, vanwege wisselende (weers)omstandigheden is het soms lastig om goede gewasopbrengsten te verkrijgen, waardoor de stikstofafvoer laag is, en daarmee de benuttingsgraad daalt.

Lagere stikstofaanvoer

De afvoer van stikstof is in 2024 (106 kg stikstof per ha) lager in vergelijking met het vijfjarig gemiddelde van voorgaande jaren (2019-2023), terwijl de aanvoer van stikstof in 2023 (231 kg N per ha) vergelijkbaar is met het gemiddelde van de vijf voorgaande jaren. De stikstofafvoer is wel vaker laag geweest, maar de stikstofaanvoer is over het algemeen vrij stabiel. De variatie in de benutting van stikstof op akkerbouwbedrijven wordt vooral veroorzaakt door de gerealiseerde gewasopbrengsten.

Historisch gezien toont de stikstofafvoer een wisselend patroon. Droge of zeer natte jaren zoals 2018 en 2024 laten een lagere gewasafvoer zien, terwijl in betere jaren zoals 2017, 2019 en 2022 de afvoer juist hoger ligt. Dit benadrukt hoe sterk weersomstandigheden de stikstofbenutting via gewassen kunnen beïnvloeden.