Graslandgebruik op melkveebedrijven

Melkveebedrijven van het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) weidden de melkkoeien in 2024 gemiddeld iets minder dan in 2023. In de Veenregio wordt het meeste beweid. Hier weidden in 2024 de melkkoeien gemiddeld 28% van de beschikbare uren in de weideperiode (mei-oktober). In de Klei-, Löss-, en Zandregio was dit aandeel gemiddeld respectievelijk 24%, 21% en 18%.

Na een forse daling van het landelijk gemiddeld aantal weide-uren (in mei-oktober) van melkkoeien in de periode tussen 2006 en 2012 is de beweidingsduur daarna enige jaren gestabiliseerd. In 2015 is het percentage weide-uren opnieuw gedaald en deze daling hield aan tot en met 2018 (op een uitschieter in 2016 na). In de periode 2019-2023 is de beweidingsduur (in mei-oktober) vrij stabiel. In 2024 is de beweidingsduur opnieuw gedaald. Het aandeel weide-uren (in mei-oktober) in 2024 laat een daling van twee procentpunten zien ten opzichte van het jaar ervoor. Ten opzichte van de vijf voorgaande jaren is het percentage weide-uren in 2024 gemiddeld 3 procentpunten lager. Zuivelbedrijven stimuleren de weidegang door een premie te betalen op de melkprijs voor weidemelk. De effecten hiervan zijn echter nauwelijks terug te zien in het aantal weide-uren.

De regionale verschillen in de mate van beweiding zijn structureel voor de periode 2006-2024. Zo was het percentage weide-uren in de Veenregio in de periode 2020-2024 gemiddeld 32%. Dit was hoger dan in de andere regio’s (gemiddelde 21 tot 26%). In alle regio’s neemt in de periode 2006-2024 het percentage weide-uren af.

Maaipercentage in 2024 gestegen in alle regio’s

In de Zand-, Veen- en Kleiregio werd het grasland vaker gemaaid dan in de Lössregio. Gemiddeld werd in 2024 het graslandareaal op melkveebedrijven 3,7 keer gemaaid (het maaipercentage is dan 370%). In de Veenregio werd in 2024 minder beweid en steeg het maaipercentage fors. In 2024 was het landelijke maaipercentage hoger dan dat van 2023 (349%) en ook hoger dan het gemiddelde van de vijf voorgaande jaren. Landelijk is het maaipercentage in de periode 2006-2024 gestegen van 246% in 2006 naar 370% in 2024. De droogte en hitte in met name 2018 leidden tot een vochttekort in de bodem waardoor de grasgroei fors achterbleef ten opzichte van andere jaren. Het gevolg was toen dat de maaisnede uitgesteld werd. Ook in 2022 was in de Zand- en Lössregio het maaipercentage lager dan in de omliggende jaren, waarschijnlijk als gevolg van droogte. Niet eerder was het gemiddelde maaipercentage zo hoog als in 2024.

Een stijging van het gemaaide areaal grasland van ongeveer 100% betekent dat het areaal grasland gemiddeld 1 keer vaker werd gemaaid. De variaties in beweiding kunnen de groei in maaipercentage niet geheel verklaren. Wel leidt de toenemende aandacht voor de optimalisatie van eigen ruwvoederproductie en de ruwvoederkwaliteit tot vaker maaien met een kortere graslengte.

Er zijn regionale verschillen te zien in het aandeel weide-uren en het maaipercentage. Zo had de Kleiregio een vergelijkbaar percentage beweidingsuren in 2024 ten opzichte van 2023 en een hoger maaipercentage in 2024. In de Löss- en Zandregio was in 2024 het percentage weide-uren op melkveebedrijven lager en het maaipercentage hoger dan in het voorgaande jaar. Dat was – in versterkte mate - ook het geval in de Veenregio, waar zowel percentage beweidingsuren als maaipercentage sterk veranderde.