Fosfaatbemesting op derogatiebedrijven
Laatste update: 18 december 2025 Update frequentie: Jaarlijks
De fosfaatbemesting op bedrijven in het derogatiemeetnet is sinds 2015 voornamelijk afkomstig uit dierlijke mest, terwijl in de jaren ervoor ook nog zo’n 3 kg per ha afkomstig was uit fosfaatkunstmest. De totale fosfaatbemesting laat in de periode 2006-2023 een dalende trend zien van gemiddeld 100 kg per ha in 2006 naar 75 kg per ha in 2023 (-25%). Deze ontwikkeling is zichtbaar in alle regio’s.
Sinds 15 mei 2014 mag op bedrijven in het derogatiemeetnet geen fosfaatkunstmest meer worden gebruikt. Het aandeel fosfaatbemesting uit dierlijke mest is daardoor verder toegenomen tot gemiddeld 99% van 2015 tot en met 2020. In 2021 en 2022 ging het om 98%. De fosfaatbemesting uit overige organische mest is zeer beperkt op bedrijven in het derogatiemeetnet. In 2021 tot en met 2023 ging het om afgerond 1 kg per ha.
Stabilisatie fosfaatgebruik vanaf 2020
De totale fosfaatbemesting voor alle bedrijven in het derogatiemeetnet vertoont over de hele periode 2006-2023 een dalende trend (-25%). Vanaf 2020 stabiliseert de fosfaatbemesting rond een niveau van 75 kg per ha. De afnemende trend in de totale fosfaatbemesting over de gehele periode 2006-2023 is het gevolg van een daling van de toelaatbare fosfaatbemesting per ha door verlaging van de fosfaatgebruiksnormen en het per 2010 afhankelijk maken van de fosfaatgebruiksnormen van de fosfaattoestand van de bodem (fosfaatdifferentiatie). In de periode 2009-2014 geldt voor bedrijven uit het derogatiemeetnet dat de fosfaatbemesting gemiddeld voor 96-97% bestond uit dierlijke mest. In 2006 lag dit aandeel gemiddeld genomen nog op 88%. De oorzaak hiervan was een daling van de fosfaatkunstmestbemesting van 11 kg per ha in 2006 naar ongeveer 3 kg per ha vanaf 2009.Sinds 15 mei 2014 mag op bedrijven in het derogatiemeetnet geen fosfaatkunstmest meer worden gebruikt. Het aandeel fosfaatbemesting uit dierlijke mest is daardoor verder toegenomen tot gemiddeld 99% van 2015 tot en met 2020. In 2021 en 2022 ging het om 98%. De fosfaatbemesting uit overige organische mest is zeer beperkt op bedrijven in het derogatiemeetnet. In 2021 tot en met 2023 ging het om afgerond 1 kg per ha.
Gemiddeld
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Het gemiddeld fosfaatgebruik per ha op bedrijven in het derogatiemeetnet daalt sinds 2006. In 2023 bedraagt de totale bemesting 75 kg per ha.
Herkomst
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De fosfaatbemesting op bedrijven in het derogatiemeetnet bestaat bijna volledig uit fosfaat uit dierlijke mest.
Regio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Het gemiddeld fosfaatgebruik per ha op bedrijven in het derogatiemeetnet is in de Kleiregio en in regio Zand Noord het hoogst en in de Lössregio het laagst in 2023.
Verschil tussen fosfaatgebruik en fosfaatgebruiksruimte fluctueert
De gemiddelde fosfaatgebruiksnorm op bedrijven in het derogatiemeetnet daalde van 108 kg per ha in 2006 naar 84 kg per ha 2015. Vanaf 2015 is de gemiddelde fosfaatgebruiksnorm redelijk stabiel. Hierdoor verkleinde het verschil tussen de norm en de fosfaatbemesting aanvankelijk van 8 kg per ha in 2006 naar ongeveer 5 kg per ha in 2011-2014. Vanaf 2015 nam dit verschil weer toe, maar wisselde het van jaar tot jaar. In 2023 was het verschil 10 kg per ha.Zandregio - Midden/Zuid
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De fosfaatbemesting op bedrijven in het derogatiemeetnet bestaat bijna volledig uit fosfaat uit dierlijke mest.
Zandregio - Noord
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De fosfaatbemesting op bedrijven in het derogatiemeetnet bestaat bijna volledig uit fosfaat uit dierlijke mest.
Kleiregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De fosfaatbemesting op bedrijven in het derogatiemeetnet bestaat bijna volledig uit fosfaat uit dierlijke mest.
Veenregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De fosfaatbemesting op bedrijven in het derogatiemeetnet bestaat bijna volledig uit fosfaat uit dierlijke mest.
Lössregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De fosfaatbemesting op bedrijven in het derogatiemeetnet bestaat bijna volledig uit fosfaat uit dierlijke mest.
Regionale verschillen in fosfaatbemesting
In Zand Midden/Zuid neemt de gemiddelde fosfaatbemesting geleidelijk af van 97 kg per ha in 2006 naar 67 kg per ha in 2023. In Zand Noord is de daling in de periode 2006-2023 minder groot en gaat van 98 naar 78 kg per ha in 2023. In de Kleiregio daalt de fosfaatbemesting van 102 kg per ha in 2006 naar 79 kg per ha in 2023. De daling in de Veenregio is het grootst, van 104 kg per ha in 2006 naar 76 kg per ha in 2023. Na een stijging van de fosfaatbemesting in de eerste jaren van de derogatie in de Lössregio, is de bemesting per jaar wisselend. In 2023 was de gemiddelde fosfaatbemesting op bedrijven in het derogatiemeetnet 65 kg per ha.Over de indicator
Deze indicator beschrijft de totale hoeveelheid fosfaat uit meststoffen die per ha cultuurgrond wordt gebruikt. Er zijn 3 typen meststoffen: kunstmest, dierlijke mest (inclusief weidemest) en overige organische meststoffen. De totale hoeveelheid gebruikte mest op bedrijfsniveau wordt berekend als:Mestgebruik bedrijf = Productie + Beginvoorraad – Eindvoorraad + Aanvoer – Afvoer.
De productie van dierlijke mest wordt bepaald uit de aantallen dieren per diercategorie en de excretie per dier (norm of specifieke berekening). Begin- en eindvoorraden en aan- en afvoer van meststoffen worden bepaald aan de hand van de opgave in BIN. De nutriëntengehalten worden specifiek per bedrijf gehanteerd indien voorhanden en anders worden forfaitaire normen gebruikt.
Bron en getoonde groep bedrijven
De gegevens voor beide indicatoren zijn afkomstig uit het Bedrijveninformatienet van Wageningen Social & Economic Research. Binnen het Bedrijveninformatienet verzamelt Wageningen Social & Economic Research bedrijfsgegevens over ongeveer 1.500 individuele land- en tuinbouwbedrijven. De verzamelde gegevens betreffen vooral financieel-economische en duurzaamheidsgegevens.Alleen bedrijven in het Bedrijveninformatienet die binnen de definitie van het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) vallen, worden getoond. Voor de bedrijven geldt dat ze minimaal 25.000 euro Standaardopbrengst hebben en 10 of meer ha cultuurgrond gebruiken. Voor het derogatiemeetnet geldt specifiek de voorwaarde dat bedrijven zich voor derogatie hebben aangemeld. De getoonde informatie is afkomstig van de bedrijven in het derogatiemeetnet.