Stikstofbedrijfsoverschot op melkveebedrijven

Melkveebedrijven in het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) behaalden in 2024 een gemiddeld stikstofbedrijfsoverschot wat 25 kg per ha hoger was dan het jaar ervoor. In de afgelopen vijf jaar was het bedrijfsoverschot tweemaal hoger en tweemaal lager dan het overschot in 2024. De belangrijkste reden voor het hogere overschot is de hogere aanvoer van stikstof via voer en kunstmest op het bedrijf. De afvoer was iets lager.

In de Veenregio is het laagste niveau van het stikstofbedrijfsoverschot behaald (130 kg per ha). In de Zand-, Klei- en Lössregio is het stikstofbedrijfsoverschot op melkveebedrijven afgenomen tot respectievelijk 137, 179 en 142 kg per ha. De variatie in het bedrijfsoverschot tussen bedrijven was groot. De spreiding (25-75-procentwaarde) rondom het gemiddelde bedrijfsoverschot bedroeg in 2024 113 en 188 kg per ha. De spreiding binnen en tussen grondsoortregio’s was ook groot.

De stikstofaanvoer bestaat vooral uit voer en kunstmest

Het grootste deel van de stikstofaanvoer op melkveebedrijven bestaat uit voeraankopen. Op de tweede plaats komt de aanvoer via kunstmest. De aanvoer van stikstof op melkveebedrijven via organische mest, dieren, plantaardige producten en overige aanvoer zijn van gering belang. Melkveehouders verbruikten in 2024 meer stikstof via voer (gemiddeld +9 kg N per ha) en meer stikstofkunstmest (gemiddeld +10 kg N per ha) ten opzichte van het voorgaande jaar. De aanvoer van organische mest, dieren, plantaardige producten en overige aanvoer bleef in 2024 gelijk aan die van 2023.Het natte eerste halfjaar van 2024 zorgde voor een matige snijmaisopbrengst op het eigen bedrijf tegen waardoor er meer voer is aangekocht. Dat was ook het geval in de droge jaren 2018 en 2022. Daarnaast daalde de gebruiksnorm v oor dierlijke mest als gevolg van de afbouw van derogatie. Hierdoor steeg het gebruik van kunstmest. Zowel het aangevoerde voer- als het kunstmestverbruik lag in 2024 respectievelijk 10 en 9 kg stikstof per ha hoger dan het gemiddelde van de vijf voorgaande jaren. In de Kleiregio was de totale aanvoer van stikstof in 2024 met gemiddeld 341 kg stikstof per ha het hoogste van alle regio’s. De melkveehouders in de Zand- en Veenregio hadden een aanvoer van stikstof op bedrijfsniveau van respectievelijk 326 en 268 kg per ha. Bij melkveehouders in de Lössregio werd een kleine daling in aanvoer van stikstof per ha gezien ten opzichte van vorig jaar. Met gemiddeld 287 kg stikstof per ha werd hier de minste hoeveelheid stikstof per ha aangevoerd. De aanvoer van stikstof op bedrijfsniveau in 2024 was nationaal gemiddeld 320 kg per ha. Dit is 16 kg per ha hoger dan het gemiddelde van de vijf voorgaande jaren.

Afvoer van stikstof met dierlijke producten 3 kg per ha lager in 2024

Op melkveebedrijven in het LMM nam in 2024 de afvoer van stikstof per ha via dierlijke producten en plantaardige producten (inclusief voorraadmutatie) af. De ruwvoedervoorraden aan het eind van het jaar waren per saldo minder aangevuld met eigen geteeld ruwvoer dan in het jaar 2023.

In 2024 bedroeg de afvoer via dierlijke producten in de Zandregio 94 kg stikstof per ha. Melkveehouders in de Kleiregio realiseerden een afvoer via dierlijke producten van 88 kg stikstof per ha. De laagste afvoer via dierlijke producten hadden melkveehouders in de Löss- en Veenregio met respectievelijk 72 en 81 kg stikstof per ha. In de Zand- en Kleiregio was de afvoer via organische mest in 2024 gemiddeld respectievelijk 62 en 51 kg per ha en daarmee hoger dan in de andere regio’s. Melkveehouders in de Veenregio hadden met gemiddeld 40 kg stikstof per ha de laagste afvoer van organische mest. In de periode 2006-2015 nam de afvoer via organische mest in bijna alle regio’s juist toe. Door de lagere veebezetting in de laatste jaren en ondanks de toegenomen melkproductie per ha in 2017 en 2018, was het niet noodzakelijk meer stikstof en fosfaat via mest af te voeren. In 2023 nam de afvoer van organische mest toe met gemiddeld 11 kg stikstof per ha. In 2024 kwam daar nog gemiddeld 1 kg stikstof per ha bij waarbij de afvoer via organische mest gemiddeld 54 kg stikstof per ha bedroeg. De totale afvoer van stikstof op bedrijfsniveau in 2024 was gemiddeld 170 kg per ha. Dit is 7 kg per ha lager dan het jaar ervoor en 6% hoger dan het gemiddelde van de vijf voorgaande jaren.