Export van vis, schaal- en weekdieren

In 2025 steeg de exportwaarde licht (+7%) vergeleken met een jaar eerder. De totale waarde van export kwam uit op 6,8 mld. euro in 2025. Na een lichte daling in 2019-2020 (-5%) en in 2022-2023 (-3%) is de trend van jaar-op-jaar groei in exportwaarde van de internationale handel van visproducten weer ingezet. In het jaar 2020 werd de trend van jaarlijkse groei voor het eerst onderbroken door de wereldwijde COVID-19 pandemie. De handel werd wereldwijd bemoeilijkt door (internationale) logistieke belemmeringen en minder consumptie van vis door tijdelijke lockdowns met gesloten horeca en minder toerisme vanwege de pandemie. De jaren die volgden na de pandemie waren niet minder roerig met geopolitieke spanningen zoals Brexit, de oorlog in Oekraïne (hoge energiekosten en inflatie) en onrust in het Midden-Oosten waardoor valutakoersen snel veranderen en transport via zee bemoeilijkt werd. Het belang van diverse inkoop- en verkoopkanalen en meerdere locaties wereldwijd zijn essentieel gebleken voor de vishandel gegeven de toenemende geopolitieke spanningen en onrust.

De handel in volume daalde, waar de waarde in visexport steeg in 2025
Waar de exportwaarde in 2023 nog licht daalde, nam die in 2024 en 2025 weer toe. Deze groei in export werd in 2025 anders dan het voorgaande jaar vooral gerealiseerd door hogere visprijzen. De exportwaarde steeg namelijk met 7% terwijl de exporthoeveelheid ongeveer gelijk bleef aan die van 2024. Doordat het aanbod schaarser was met afnemende import uit visserij en aquacultuur, stegen visprijzen bij het gegeven van meer vraag dan beschikbaarheid qua aanbod. Daarnaast werden extra kosten grotendeels doorbelast naar kopers van visproducten dat zich vertaalde in hogere exportprijzen per kilogram vis.

Bestemmingen: EU bleef de belangrijkste (interne) markt met 81% van de exportwaarde

Nederland als belangrijke hub voor de handel in vis
Nederland verwerkt en verhandelt vis vooral voor de (interne) EU-markt. Het aandeel van de exportwaarde naar andere EU-landen is al jaren rondom de 80%. De resterende export is voor een belangrijk deel diepgevroren pelagische hele vis die in Afrika als betaalbare en voedzame eiwitbron dient voor miljoenen mensen. Nederland fungeert als ‘visdraaischijf’ in Europa, door onder andere de gunstige ligging ten opzichte van de rest van Europa en de goede infrastructuur. Nederland vervult met de export van diepgevroren pelagische vis (haring, makreel etc.) een rol in de voedselvoorziening in Afrika. Daarnaast is Nederland een belangrijke speler in het beleveren van visproducten aan horeca (via de groothandel) en grootwinkelbedrijven (zoals supermarkten) binnen Europa.

Duitsland, België en Frankrijk steevast top 3 belangrijkste exportmarkten
Duitsland, Frankrijk en België zijn al jaren de belangrijkste afzetmarkten voor Nederlandse bedrijven in waarde uitgedrukt. De totale exportwaarde van visproducten uit Nederland was verdeeld over Duitsland (18%, met een exportwaarde van circa afgerond 1,2 mld. euro), Frankrijk (14%), België (13%), Spanje (9%) en Italië (8%) als belangrijkste exportmarkten. De export naar Duitsland daalde in 2025 wel aanzienlijk, terwijl de export naar Frankrijk en Belgie juist sterk toenemen. Noemenswaardig is verder dat het Verenigd Koninkrijk (VK) uit de top 10 is verdwenen van belangrijkste landen voor de export van visproducten sinds Brexit. Daartegen is het VK wel de derde belangrijkste markt onder de niet EU landen voor import van visproducten (in gewicht) naar Nederland. De export naar het VK neemt al jaren af en dit is sinds de Brexit versterkt door de toegenomen administratieve handelingen (vereist gezondheidscertificaat en vangstcertificaten).



Groei in vishandel gerealiseerd met vooral geïmporteerde vis
De groei in export is vooral gerealiseerd doordat meer grondstoffen (nog verder te ver- en bewerken visproducten) uit het buitenland worden geïmporteerd. Het aanbod van verse Noordzeevis is de afgelopen jaren afgenomen. Deze afname is opgevangen door import van wild gevangen visproducten uit derde landen zoals IJsland en meer aquacultuurproducten uit Noorwegen, Ecuador en Aziatische landen zoals Vietnam en China. Het aandeel van verse Noordzeevis is nog maar een heel klein aandeel van de export voor Nederlandse vishandelaren. Het risico bestaat dat in Nederland wel aandacht is voor investeringen in verduurzaming en het behoud van een visserijvloot maar dat er geen aandacht is voor het behoud van de verwerkende keten en handel van Noordzeevis. De verwachting is dat de visverwerking en visgroothandel in Nederland steeds meer inzet op import van aquacultuurproducten en minder aandacht en investeringen richt op de eigen krimpende binnenlandse aanvoer van verse Noordzeevis.

Naast de groei van de handel in visproducten zijn er ook uitdagingen door de snel opeenvolgende veranderingen in de markt. Na veranderingen in de internationale markt als gevolg van de COVID-19-pandemie, de Brexit en sancties vanuit EU naar Rusland (importverbod op witvis), zorgen de gestegen energie- en transportprijzen versterkt door de onrust in het Midden-Oosten (sluiting straat van Hormuz o.a.) voor een stijging van de productiekosten.

Lokale uitdagingen zoals tekort aan personeel en water- of elektriciteitsvoorzieningen
Door ontwikkelingen in de wereld die leidden tot internationale spanningen kreeg de wereldwijde handel in vis, en dus ook de Nederlandse handel, met logistieke uitdagingen te maken. Protectionisme vanuit handelsoorlogen (bijvoorbeeld de handelstarieven van Amerika naar -China en de EU) zorgen voor snel veranderende valutakoersen, die de handel bemoeilijken. Dichter bij huis staan heeft de vishandel net als zoveel andere industrieën de uitdagingen van personeelstekorten. Loonkosten stijgen sterk en daarmee ook de productiekosten om personeel te werven in concurrentie met andere sectoren in de krappe arbeidsmarkt. Steeds meer visbedrijven investeren in automatisering en robotisering voor delen van het productieproces. Daarnaast staan visverwerkende en visgroothandels bedrijven voor de uitdagingen van congestie op het energienet en onzekerheid over drinkwaterlevering door schaarste bij de watervoorzieningsbedrijven. Visverwerkende bedrijven die afhankelijk zijn van hun koelhuizen en waterfaciliteit bij het ver- en bewerken van de visproducten kunnen niet zonder energie en schoon drinkwater in de bedrijfsprocessen. Visbedrijven zijn vaak gedwongen een lagere productiecapaciteit te benutten hierdoor dan in de optimale situatie zou kunnen.

Druk op de vishandel naar Europese supermarkten door opschorten duurzaamheidskeurmerken
Een andere uitdaging is het opschorten van het duurzaamheidskeurmerk Marine Stewardship Council (MSC) voor bepaalde (plat)vis uit de Noordzee. Het betreft het opschorten van het keurmerk voor bijvoorbeeld Noordzeetong en makreel vanwege onzekerheid over de aanwas en duurzaamheidsniveau volgens de wetenschap. Voor Noordzee tong is de schorsing, vanwege onzekerheid in de natuurlijke aanwas van het bestand, in juni 2025 weer opgeheven. Voor makreel geldt dat de benutting hoger dan geadviseerd is van de gedeelde visbestanden door de EU met Noorwegen, IJsland, het VK en Faeröer beheerd. Het verliezen van het MSC-keurmerk heeft nadelige gevolgen voor de afzet, met name aan supermarkten in Noord-Europa die het MSC vereisen van leveranciers.

Kansen voor de handel in vis vanwege gezondheid en eiwittransitie
Ondanks meerdere uitdagingen dichtbij en ver weg liggen er kansen voor de Nederlandse visverwerking en handel om hun positie als belangrijke internationale speler in de vishandel te verstevigen. De verwachting is dat de vraag naar verantwoorde visproducten als duurzaam alternatief voor vlees zal toenemen. Nederlandse bedrijven kunnen zich onderscheiden van lage(re)loonlanden door maximaal in te zetten op toegevoegde waarde en vis te verwerken tot luxe convenience gemaksproducten voor consumenten die buitenshuis of juist thuis luxer wensen te eten. De gezondheidsvoordelen van vis vanuit de schijf van vijf pleiten voor regelmatige consumptie van met name vette vissoorten. Vanuit de eiwittransitie liggen er ook kansen voor de vishandel om in te spelen op de overgang van een balans naar minder vlees en meer alternatieve eiwitrijke producten (zoals vis) en plantaardige producten.

Nigeria belangrijk voor vishandel in volume
Als export wordt uitgedrukt in volume, dan is Nigeria de grootste exportmarkt met 17% (225 mln. kilo) van de totale visexport. De export naar Afrikaanse landen bestaat voor het grootste deel uit diepgevroren pelagische hele vis, zoals haring, blauwe wijting, makreel en horsmakreel. Als tweede belangrijkste markt qua exportvolume volgt Duitsland (13% van het totale exportgewicht). Duitsland is een grote afnemer van haring, Noordzee- en tropische vooral garnalen en in toenemende mate zalmproducten. Verder volgden nog: Frankrijk met varia aan vis (vooral kabeljauw); België (vooral mosselen); Spanje en Italië met platvis (schol, tong en tarbot) maar ook in toenemende mate inktvis, zalm en schaaldieren zoals langoustine (ook wel Noorse kreeft).