Bedrijfsomvang grond op akkerbouwbedrijven

De gemiddelde omvang van akkerbouwbedrijven binnen de doelpopulatie van het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) bedraagt 59,0 ha cultuurgrond in 2025. Het areaal cultuurgrond per bedrijf is de laatste jaren vrij constant.

Veranderingen in het gemiddelde bedrijfsareaal

Het gemiddelde bedrijfsareaal van akkerbouwbedrijven is vanaf ongeveer 2009 vrij stabiel. De onderliggende aantallen bedrijven per grootteklasse van omvang per bedrijf geven echter aan dat er wel ontwikkelingen zijn. Zo groeit het aantal kleinere akkerbouwbedrijven vanaf 2013 en is het aantal bedrijven met een omvang van 50-100 ha de laatste 10 jaar ongeveer stabiel. Daarnaast zijn er meer grote bedrijven (>150 ha). In de categorie kleine bedrijven (<25 ha) groeit per saldo het aantal bedrijven. Waarschijnlijk komt dit doordat melkveebedrijven stoppen die vervolgens vooral gewassen telen en weinig of geen dieren meer houden, waardoor deze bedrijven tot het bedrijfstype akkerbouw gaan behoren. Schaalvergroting is een van de redenen waardoor er in de periode 2000-2025 een toename is van grote bedrijven van ruim 200 naar ruim 500 bedrijven.

De bedrijfsomvang wordt bepaald op basis van Standaardopbrengsten (SO), een systematiek waarin de SO-normen elke drie jaar worden aangepast aan veranderingen in prijzen en productiviteit. Hierdoor kan een bedrijf qua grootteklasse veranderen zonder dat er iets verandert in de hoeveelheid grond of het aantal dieren. In 2013 zorgden nieuwe akkerbouwbedrijven in de Zand- en Lössregio voor een stijging van het aantal akkerbouwbedrijven en een daling in het gemiddelde bedrijfsareaal doordat deze nieuwe bedrijven gemiddeld minder grond hadden in vergelijking met de andere akkerbouwbedrijven.

Combinatiebedrijven en cultuurgrond

Naast gespecialiseerde akkerbouwbedrijven volgt het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) ook bedrijven die akkerbouw combineren met tuinbouw, zolang tuinbouwgewassen niet meer dan 20% van het bedrijfsareaal beslaan. Deze combinatiebedrijven hebben vaak minder grond in gebruik, maar hun bouwplannen en bemestingspraktijken lijken meestal op die van akkerbouwbedrijven.

Verschillen in bedrijfsomvang tussen regio’s

Akkerbouwbedrijven in de Kleiregio (2025: 65,0 ha) zijn gemiddeld groter dan die in de Zand- en Lössregio’s (respectievelijk 52,1 en 42,4 ha in 2025). Sinds 2000 is de mediane bedrijfsomvang op akkerbouwbedrijven in de Kleiregio met 16% toegenomen, terwijl de 20% grootste bedrijven zelfs een groei van 38% hebben doorgemaakt.

In de Zandregio is een tegengestelde trend zichtbaar: hier is de mediane bedrijfsomvang met 16% afgenomen in de periode 2000-2025. De Lössregio toont een groei van 6% in de mediane bedrijfsomvang in dezelfde periode.