Stikstofbedrijfsoverschot op akkerbouwbedrijven
Laatste update: 18 december 2025 Update frequentie: Jaarlijks
Op akkerbouwbedrijven binnen het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) bedraagt het gemiddelde stikstofbedrijfsoverschot in 2024 116 kg per ha: dit is een stijging ten opzichte van 2023 maar vergelijkbaar met het overschot in 2016 en 2018. Met name in de Lössregio is een stijging in het stikstofbedrijfsoverschot zichtbaar.
Gemiddeld
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Het gemiddelde stikstofbedrijfsoverschot op akkerbouwbedrijven schommelt in de periode 2006-2024 tussen 90 en 121 kg per ha. Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.
Spreiding
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De mediaan (middelste waarneming) van het stikstofbedrijfsoverschot is in 2024 gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar tot 117 kg stikstof per ha. De helft van de akkerbouwbedrijven heeft een stikstofbedrijfsoverschot tussen de 72 en 142 kg per ha in 2024. Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.
Regio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
In 2024 is in de Lössregio het stikstofbedrijfsoverschot flink gestegen ten opzichte van het voorgaande jaar tot 72 kg per ha. In de Kleiregio is een lichte toename te zien ten opzichte van het voorgaande jaar, van 129 naar 133 kg per ha, terwijl in de Zandregio juist een lichte afname te zien is, van 81 naar 77 kg per ha. Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.
Historische data
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
In de jaren negentig was het stikstofbedrijfsoverschot op akkerbouwbedrijven gemiddeld 126 kg per ha. Na de eeuwwisseling is een reductie in het stikstofbedrijfsoverschot zichtbaar: in de periode 2002-2005 was dit 87 kg per ha.
Het stikstofbedrijfsoverschot is het verschil tussen stikstofaanvoer en stikstofafvoer. Op akkerbouwbedrijven bestaat de stikstofaanvoer hoofdzakelijk uit organische mest en kunstmest, daarnaast wordt zaai- en pootgoed aangevoerd (dit wordt geschaard onder plantaardige producten). De stikstofafvoer bestaat voornamelijk uit gewasopbrengsten (plantaardige producten). Omdat gewasopbrengsten jaarlijks sterk kunnen verschillen door wisselende weersomstandigheden, wisselt het stikstofbedrijfsoverschot ook jaarlijks. In de Kleiregio is het stikstofbedrijfsoverschot aanzienlijk hoger dan in de Zand- en Lössregio.
Zandregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De mediaan (middelste waarneming) voor het stikstofbedrijfsoverschot in de Zandregio is 77 kg per ha in 2023, 50% van de bedrijven heeft een bedrijfsoverschot tussen de -5 en 115 kg per ha. Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.
Kleiregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De mediaan (middelste waarneming) voor het stikstofbedrijfsoverschot in de Kleiregio is in 2024 136 kg per ha, 50% van de bedrijven heeft een bedrijfsoverschot tussen de 115 en 162 kg per ha. Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.
Lössregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De mediaan (middelste waarneming) voor het stikstofbedrijfsoverschot in de Lössregio is 81 kg per ha, 50% van de bedrijven heeft een bedrijfsoverschot tussen de 47 en 94 kg per ha. Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.
Stikstofafvoer in de Klei- en Lössregio lager in 2023
In alle regio’s uitgezonderd de Zandregio is de stikstofafvoer in 2024 lager in vergelijking met 2023. Met name in de Lössregio is de gemiddelde stikstofafvoer 17 kg lager dan het gemiddelde van de 5 voorgaande jaren (2019-2023). Tegelijkertijd blijft de gemiddelde stikstofaanvoer van akkerbouwbedrijven in Nederland redelijk stabiel in de laatste jaren en bedraagt 223 kg per ha in 2024. Het gemiddelde stikstofbedrijfsoverschot in de Kleiregio komt in 2024 op 133 kg per ha uit. Mogelijk heeft het natte voorjaar ervoor gezorgd dat gewassen relatief laat gezaaid of gepoot zijn. Akkerbouwers in de Kleiregio hebben hier vermoedelijk meer last van gehad dan in de Zand- en Lössregio. Omdat het water sneller wegzakt op zand- en lössgrond dan op kleigrond, waren deze percelen eerder bewerkbaar.In de Lössregio laat de stikstofaanvoer een dalende trend laat zien. Sinds 2006 is de aanvoer met 27% gedaald naar 178 kg per ha in 2024, terwijl de stikstofafvoer relatief stabiel is. Sinds 2016 schommelt deze rond 120 kg per ha. Ook in de Zandregio is een dalende trend zichtbaar in de aanvoer van stikstof, maar minder sterk (-11% ten opzichte van 2006) en met meer schommelingen in vergelijking met de Lössregio.
Nederland
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De gemiddelde stikstofafvoer per ha op Nederlandse akkerbouwbedrijven is in 2024 gedaald. Per ha werd 107 kg N in de vorm van plantaardige producten afgevoerd.
Zandregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De gemiddelde stikstofafvoer per ha op akkerbouwbedrijven in de Zandregio is in 2024 licht toegenomen ten opzichte van het voorgaande jaar. Per ha werd 123 kg N in de vorm van plantaardige producten afgevoerd. Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.
Kleiregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De gemiddelde stikstofafvoer per ha op akkerbouwbedrijven in de Kleiregio is in 2024 flink gedaald ten opzichte van het voorgaande jaar. Per ha werd 101 kg N in de vorm van plantaardige producten afgevoerd. Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.
Lössregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De gemiddelde stikstofafvoer per ha op akkerbouwbedrijven in de Lössregio is sterk gedaald ten opzichte van het voorgaande jaar. In 2024 werd per ha 107 kg N in de vorm van plantaardige producten afgevoerd. Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.
Nederland
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De gemiddelde stikstofaanvoer per ha op Nederlandse akkerbouwbedrijven is behoorlijk stabiel. In 2024 werd per ha 96 kg N in de vorm van kunstmest en 125 kg N in de vorm van organische mest aangevoerd, en daarnaast nog 2 kg N in de vorm van zaai- en pootgoed (plantaardige producten). Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.
Zandregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De gemiddelde stikstofaanvoer per ha op akkerbouwbedrijven in de Zandregio is in 2024 licht gedaald ten opzichte van het voorgaande jaar. Per ha werd 49 kg N in de vorm van kunstmest en 150 kg N in de vorm van organische mest aangevoerd, en daarnaast nog 2 kg N in de vorm van zaai- en pootgoed (plantaardige producten). Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.
Kleiregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De gemiddelde stikstofaanvoer per ha op akkerbouwbedrijven in de Kleiregio is in 2024 licht gedaald ten opzichte van het voorgaande jaar. Per ha werd 116 kg N in de vorm van kunstmest en eveneens 116 kg N in de vorm van organische mest aangevoerd, en daarnaast nog 2 kg N in de vorm van zaai- en pootgoed (plantaardige producten). Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.
Lössregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De gemiddelde stikstofaanvoer per ha op akkerbouwbedrijven in de Lössregio is in 2024 licht gedaald ten opzichte van het voorgaande jaar. Per ha werd 80 kg N in de vorm van kunstmest en 96 kg N in de vorm van organische mest aangevoerd, en daarnaast nog 2 kg N in de vorm van zaai- en pootgoed (plantaardige producten). Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.
Over de indicator
Deze indicator beschrijft de aanvoer en de afvoer van stikstof en het stikstofbedrijfsoverschot, uitgedrukt in kg stikstof per ha. Het stikstofbedrijfsoverschot is de aanvoer minus de afvoer op bedrijfsniveau.De aanvoer van stikstof bestaat uit de aanvoer van kunstmest, dierlijke mest, overige organische meststoffen, voer, dieren, plantaardige producten en overige producten. Aanvoer wordt gecorrigeerd voor voorraadmutaties. De afvoer van stikstof bestaat uit de afvoer van dierlijke producten, dieren, gewassen en plantaardige producten, dierlijke mest en overige organische meststoffen en overige producten. Afvoer wordt gecorrigeerd voor voorraadmutaties. De gehalten in de afvoer van gewassen en plantaardige producten zijn gebaseerd op forfaits en gemiddelden van waardebepalingen. Daarmee is de variatie in de afvoer van nutriënten met gewassen en plantaardige producten uitsluitend afhankelijk van de hoeveelheid afvoer.
De indicator stikstofbedrijfsoverschot betreft het saldo van de aanvoer minus de afvoer op bedrijfsniveau.
Aanvoerposten van het bedrijf
- Kunstmest: Saldo van alle aanvoer, afvoer en voorraadmutatie van kunstmeststoffen.
- Dierlijke en overige organische mest: Saldo van alle aanvoer, afvoer en voorraadmutatie van dierlijke meststoffen en overige organische meststoffen als er een nettoverbruik (aanvoer) is.
- Voer: Saldo van alle aanvoer en voorraadafnames van alle voedermiddelen (krachtvoer, ruwvoer en andere).
- Dieren: Enkel de aanvoer van dieren.
- Plantaardige producten (zaai-, plant- en pootgoed): Enkel de aanvoer van plantaardige producten.
- Overig: Saldo van alle aanvoer, afvoer en voorraadmutatie van alle overige producten als er een nettoverbruik (aanvoer) is.
Afvoerposten van het bedrijf
- Dierlijke producten (melk, wol, eieren): Saldo van alle aanvoer, afvoer en voorraadmutatie van alle dierlijke producten (melk en overige dierlijke producten).
- Dieren: Saldo van afvoer en voorraadmutatie van dieren en vlees.
- Dierlijke en overige organische mest: Saldo van alle aanvoer, afvoer en voorraadmutatie van dierlijke meststoffen en overige organische meststoffen als er sprake is van een nettoproductie (afvoer).
- Gewassen en overige plantaardige producten: Saldo van afvoer en voorraadmutatie plantaardige producten (gewassen niet bestemd voor ruwvoer), voorraadtoenames en verkopen ruwvoer.
- Overig: Saldo van alle aanvoer, afvoer en voorraadmutatie van alle overige producten als er een nettoproductie (afvoer) is.
Bron en getoonde groep bedrijven
De gegevens voor de indicatoren zijn afkomstig uit het Bedrijveninformatienet van Wageningen Social & Economic Research. Binnen het Bedrijveninformatienet verzamelt Wageningen Social & Economic Research bedrijfsgegevens over ongeveer 1.500 individuele land- en tuinbouwbedrijven. De verzamelde gegevens betreffen vooral financieel-economische en duurzaamheidsgegevens.Alleen bedrijven in het Bedrijveninformatienet die binnen de definitie van het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) vallen, worden getoond. Voor de bedrijven geldt dat ze minimaal 25.000 euro Standaardopbrengst hebben en 10 of meer ha cultuurgrond gebruiken.
Het jaar 2024 betreft voorlopige cijfers.