Stikstofbemesting op akkerbouwbedrijven
Laatste update: 31 juli 2026 Update frequentie: Jaarlijks
Sinds 2006 is het gemiddelde stikstofgebruik op akkerbouwbedrijven die deelnemen aan het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) min of meer stabiel; in 2024 werd 219 kg stikstof per ha gebruikt. Dit is ook het geval voor de Kleiregio; in de Zand- en Lössregio is een afname te zien. Het niveau van de N-bemesting is sinds 2002 wel duidelijk lager dan in de jaren daaraan voorafgaande.
Gemiddeld
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Het niveau van de totale stikstofbemesting is sinds 2006 redelijk stabiel. In 2024 was de gemiddelde stikstofbemesting 219 kg per ha.
Herkomst
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Stikstof wordt voornamelijk gebruikt in de vorm van kunstmest (41% in 2024) en dierlijke mest (48% in 2024). Het gebruik van overige organische meststoffen en dierlijke mest neemt toe in de tijd. Het gebruik van kunstmest neemt af.
Regio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Het stikstofgebruik is hoger in de Kleiregio dan in de Löss- en Zandregio.
Historische data
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
In de jaren negentig werd op akkerbouwbedrijven gemiddeld 255 kg stikstof per ha gebruikt. Na de eeuwwisseling is een reductie in stikstofbemesting zichtbaar: in de periode 2002-2005 werd er 211 kg stikstof per ha gebruikt.
Verschuiving in stikstofbronnen: minder kunstmest, meer dierlijke en organische mest
In de Zandregio is het aandeel stikstof uit kunstmest de afgelopen jaren sterk afgenomen. Waar in 2006 kunstmest nog 41% van het totale stikstofgebruik uitmaakte, is dit in 2024 gedaald naar 24%. Tegelijkertijd is het aandeel stikstof uit overige organische meststoffen gestegen, van 4% in 2006 naar 10% in 2024. Veranderingen in de prijzen van meststoffen – zoals relatief dure kunstmest in 2022 of een negatieve prijs voor organische mest – kunnen effect hebben op het gebruik van de diverse meststoffen.De Kleiregio laat een vergelijkbare trend zien. Het aandeel stikstof uit kunstmest daalde hier van 68% in 2006 naar 49% in 2024, terwijl het aandeel uit overige organische mest toenam: van 2% in 2006 naar 11% in 2024.
In de Lössregio daalde het aandeel kunstmest nauwelijks, van 46% in 2006 naar 42% in 2024. Het gebruik van dierlijke mest was in 2006 53% en in 2024 57%. Ook in de Lössregio neemt het aandeel overige organische mest toe. Deze mestsoort werd tot 2014 nog nauwelijks gebruikt (<1%) en vertegenwoordigt in 2024 na twee jaren van relatief veel inzet opnieuw slechts 1% van het stikstofgebruik.
Zandregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Op akkerbouwbedrijven in de Zandregio is het stikstofgebruik de laatste twee jaren licht afgenomen tot 191 kg N per ha.
Kleiregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Op akkerbouwbedrijven in de Kleiregio is het stikstofgebruik in 2024 licht toegenomen tot 236 kg N per ha.
Lössregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Op akkerbouwbedrijven in de Lössregio is het stikstofgebruik de laatste jaren gedaald tot 167 kg N per ha in 2024.
Historische data Zandregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
In de jaren negentig werd op akkerbouwbedrijven in de Zandregio gemiddeld 238 kg stikstof per ha gebruikt. In de periode 2002-2005 daalde dit naar 204 kg stikstof per ha.
Historische data Kleiregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
In de jaren negentig werd op akkerbouwbedrijven in de Kleiregio gemiddeld 263 kg stikstof per ha gebruikt. Na de eeuwwisseling is een duidelijke reductie in stikstofbemesting zichtbaar: in de periode 2002-2005 werd er maar 215 kg stikstof per ha gebruikt.
Over de indicator
Deze indicator beschrijft de totale hoeveelheid stikstof uit meststoffen die per ha cultuurgrond wordt gebruikt. Er zijn 3 typen meststof: kunstmest, dierlijke mest (inclusief weidemest) en overige organische meststoffen. De totale hoeveelheid gebruikte mest op bedrijfsniveau wordt berekend als:Mestgebruik bedrijf = Productie + Beginvoorraad – Eindvoorraad + Aanvoer – Afvoer.
De productie van dierlijke mest wordt bepaald uit de aantallen dieren per diercategorie en de excretie per dier (norm of specifieke berekening). Voor stikstof betreft het de nettoproductie na aftrek van gasvormige verliezen uit stal en opslag. Begin- en eindvoorraden en aan- en afvoer van meststoffen worden bepaald aan de hand van de opgave in Bedrijveninformatienet. De nutriëntengehalten worden specifiek per bedrijf gehanteerd indien voorhanden en anders worden forfaitaire normen gebruikt.
Bron en getoonde groep bedrijven
De gegevens voor de indicatoren zijn afkomstig uit het Bedrijveninformatienet van Wageningen Social & Economic Research. Binnen het Bedrijveninformatienet verzamelt Wageningen Social & Economic Research bedrijfsgegevens over ongeveer 1.500 individuele land- en tuinbouwbedrijven. De verzamelde gegevens betreffen vooral financieel-economische en duurzaamheidsgegevens.Alleen bedrijven in het Bedrijveninformatienet die binnen de definitie van het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) vallen, worden getoond. Voor de bedrijven geldt dat ze minimaal 25.000 euro Standaardopbrengst hebben en 10 of meer ha cultuurgrond gebruiken.