Stikstofbemesting op derogatiebedrijven
Laatste update: 18 december 2025 Update frequentie: Jaarlijks
Het totale gebruik van stikstof per ha week in 2023 met 346 kg per hectare niet veel af van het gebruik in 2022 (347 kg per ha). Het totale gebruik van stikstof per ha lag in 2022 en 2023 op het laagste sinds het bestaan van het derogatiemeetnet. Het gebruik van stikstofkunstmest nam iets toe ten opzichte van 2022, van 118 kg per ha naar 121 kg per ha. Het gemiddelde gebruik van stikstof uit dierlijke mest toont over de periode 2006 tot en met 2023 een dalende trend. In 2006 werd 242 kg stikstof uit dierlijke mest per ha gebruikt. In 2023 was dit gedaald naar 224 kg per ha. Ook bij het stikstofkunstmestverbruik is een dalende trend zichtbaar. Met 121 kg per ha in 2023 ligt het stikstofkunstmestverbruik lager dan in de gehele periode 2006 tot en met 2022.
Gemiddeld
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
De gemiddelde stikstofbemesting op bedrijven in het derogatiemeetnet bedroeg in 2023 346 kg per ha.
Herkomst
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Het aandeel kunstmest in het totaal mestgebruik op melkveebedrijven bedraagt ruim eenderde deel.
Regio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
In de Kleiregio is het stikstofgebruik per ha het hoogst en in de Lössregio het laagst.
65% stikstofbemesting afkomstig uit dierlijke mest
Het gebruik van stikstof uit dierlijke mest in 2022 en 2023 van gemiddeld respectievelijk 227 en 224 kg per ha is lager dan in alle voorgaande jaren. Over de gehele periode 2006 tot en met 2022 is een dalende trend zichtbaar in het gebruik van stikstof uit dierlijke mest. In 2022 was de stikstofkunstmestgift ook relatief laag, met 118 kg per ha. Over de gehele periode 2006 tot en met 2023 laat het stikstofkunstmestgebruik een dalende trend zien. De totale stikstofbemesting per ha bestond in 2023 gemiddeld voor ruim 65% uit dierlijke mest en ruim 35% uit kunstmest.De Kleiregio is de regio waar in alle jaren het aandeel stikstof uit dierlijke mest van de totale stikstofbemesting het laagst lag. Dit had onder andere te maken met het hogere totale bemestingsniveau in de Kleiregio (2023: 371 kg stikstof per ha ten opzichte van 346 kg per ha bij alle bedrijven in het derogatiemeetnet), terwijl de gift met dierlijke mest gelimiteerd was door de gebruiksnorm dierlijke mest. De totale stikstofbemesting lag in 2023 het laagst in de regio Löss met 303 kg per ha, gevolgd door de regio’s Veen, Zand Midden/Zuid en Zand Noord, met respectievelijk 329, 332 en 340 kg per ha. De totale stikstofbemesting was het hoogst in de Kleiregio, met 371 kg per ha.
Zandregio - Midden/Zuid
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Het aandeel kunstmest in het totaal mestgebruik op melkveebedrijven bedraagt ongeveer eenderde deel.
Zandregio - Noord
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Het aandeel kunstmest in het totaal mestgebruik op melkveebedrijven bedraagt ongeveer eenderde deel.
Kleiregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Het aandeel kunstmest in het totaal mestgebruik op melkveebedrijven bedraagt ongeveer 40%.
Veenregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Het aandeel kunstmest in het totaal mestgebruik op melkveebedrijven bedraagt ongeveer eenderde deel.
Lössregio
De grafieken op deze pagina zijn visueel gepresenteerd en zijn niet goed leesbaar met screenreaders.
Grafiek wordt geladen...
Het aandeel kunstmest in het totaal mestgebruik op melkveebedrijven bedraagt ongeveer eenderde deel.
Minder bemest dan stikstofgebruiksruimte toestaat
Het totale gebruik van werkzame stikstof (het werkzame deel van de gebruikte stikstof uit organische mestmest + kunstmest) per hectare bedroeg in 2023 228 kg per ha en week daarmee nauwelijks af van het gebruik in 2022 (227 kg per ha). Het totale gebruik van werkzame stikstof per hectare lag in 2022 en 2023 op het laagste niveau sinds 2008. De stikstofgebruiksnorm per ha kwam in 2023 uit op 274 kg per ha. In 2023 werd 46 kg per ha minder werkzame stikstof gebruikt dan volgens de stikstofgebruiksnorm was toegestaan.Over de indicator
Deze indicator beschrijft de totale hoeveelheid stikstof uit meststoffen die per ha cultuurgrond wordt gebruikt. Er zijn 3 typen meststoffen: kunstmest, dierlijke mest (inclusief weidemest) en overige organische meststoffen. De totale hoeveelheid gebruikte mest op bedrijfsniveau wordt berekend als:Mestgebruik bedrijf = Productie + Beginvoorraad – Eindvoorraad + Aanvoer – Afvoer.
De productie van dierlijke mest wordt bepaald uit de aantallen dieren per diercategorie en de excretie per dier (norm of specifieke berekening). Voor stikstof betreft het de nettoproductie na aftrek van gasvormige verliezen uit stal en opslag. Begin- en eindvoorraden en aan- en afvoer van meststoffen worden bepaald aan de hand van de opgave in Bedrijveninformatienet. De nutriëntengehalten worden specifiek per bedrijf gehanteerd indien voorhanden en anders worden forfaitaire normen gebruikt.
Bron en getoonde groep bedrijven
De gegevens voor beide indicatoren zijn afkomstig uit het Bedrijveninformatienet van Wageningen Social & Economic Research. Binnen het Bedrijveninformatienet verzamelt Wageningen Social & Economic Research bedrijfsgegevens over ongeveer 1.500 individuele land- en tuinbouwbedrijven. De verzamelde gegevens betreffen vooral financieel-economische en duurzaamheidsgegevens.Alleen bedrijven in het Bedrijveninformatienet die binnen de definitie van het Landelijk Meetnet effecten Mestbeleid (LMM) vallen, worden getoond. Voor de bedrijven geldt dat ze minimaal 25.000 euro Standaardopbrengst hebben en 10 of meer ha cultuurgrond gebruiken. Voor het derogatiemeetnet geldt specifiek de voorwaarde dat bedrijven zich voor derogatie hebben aangemeld. De getoonde informatie is afkomstig van de bedrijven in het derogatiemeetnet.